CPB Blog

Lekker zelf rekenen aan de Europese overheidsschuld

Wim Suyker | 07-04-2011 | Internationale economie  Overheid

Wat gaat er gebeuren met de overheidsschuld van de eurolanden? Blijven de schulden in Griekenland en andere probleemlanden toenemen? Wat is nodig om de schuld te doen dalen tot het Maastricht-plafond van 60% bbp? En wat zou een lagere rente of meer economische groei betekenen voor de schuld in de komende jaren?

Zoals uit de recente CPB Policy Brief over de Europese schuldencrisis blijkt, hebben internationale organisaties en vele economen hieraan gerekend. Maar misschien wilt u zelf berekenen wat er onder verschillende aannames gebeurt met de schuld van lidstaten van de Europese Unie. Dat kan met een nieuw CPB rekenprogramma (Het is nodig om het gebruik van onze macro’s toe te staan).

Het rekenprogramma is eenvoudig te gebruiken. U kiest allereerst het land waarin u geïnteresseerd bent. Standaard vullen wij dan de jongste raming van de Europese Commissie in. U kunt vervolgens zelf spelen met de aannames en zien wat er gebeurt in alternatieve scenario’s. U vult bijvoorbeeld in welke economische groei u denkt dat het land zal hebben in 2011, 2012 en gemiddeld in de jaren 2013 t/m 2040. Dat kunt u ook doen voor de inflatie en de rentes. Daarna vult u het primaire overheidssaldo in. Het primaire saldo is het overheidssaldo exclusief rentebetalingen (vul een negatief cijfer als u een primair overheidstekort verwacht). Tenslotte kunt u nog cijfers invullen voor ‘privatiseringen’. Privatiseringen en andere verkoop van staatseigendom zullen de overheidsschuld verminderen. Als u denkt dat een land nog banken moet steunen dan kunt u bij privatiseringen een negatief cijfer invullen. En als u denkt dat een deel van de uitstaande obligaties afgestempeld gaat worden, dan kunt u daar een positief cijfer invullen. Op basis van de door u gekozen waarden rekent het programma de overheidsschuld tot en met 2040 uit. Een technische toelichting op het rekenprogramma staat in één van de werkbladen van het Excel-bestand.

Het programma geeft ook de mogelijkheid om twee landen te vergelijken. Dat kan door een tweede land in te vullen. Dit biedt ook de mogelijkheid om één land onder twee scenario’s met elkaar te vergelijken.

Het programma rekent uit wat u invult. Het slaat geen alarm als u een onrealistische raming invult. U bepaalt dus helemaal zelf het scenario dat u doorgerekend wilt zien. Maar wij geven hier wel een paar tips:

• Als u hoge inflatie invult dan zal de overheidsschuld snel dalen. Maar u moet zelf wel rekening houden met het effect van die hoge inflatie op economische groei, rentes en overheidssaldo. Bij een hoge inflatie zullen beleggers hogere nominale rentes willen hebben. En als alleen in het door u gekozen land de inflatie oploopt dan zal de concurrentiepositie van dat land verslechteren, met nadelige gevolgen voor de economische groei en voor de overheidsbegroting.
• Als u denkt dat een land veel gaat bezuinigen dan kunt u er rekening mee houden dat beleggers daardoor meer vertrouwen in dat land krijgen en met een lagere rentevergoeding genoegen nemen. U moet zich dan wel afvragen of die bezuinigingen de economische groei op korte termijn zullen drukken.
• Bij het invullen van het cijfer van de privatisering moet u zich wel afvragen of er wat te privatiseren valt. Dat geldt vooral voor het cijfer voor de jaren 2013 t/m 2040. Als u daar 1% invult, dan privatiseert u in die 28 jaar dus voor in totaal 28% van het bbp, wat best veel is.
• Als u denkt dat voor een land een steunprogramma komt dan moet u daar bij de renteraming rekening mee houden (de rente op de noodlening zal lager zijn dan de effectieve rente op de obligatiemarkt).

Hopelijk verdiept het rekenprogramma uw inzicht in de schuldencrisis.
Veel rekenplezier toegewenst!

Wim Suyker en Peter Dekker