Kopafbeelding onderzoek CPB

Pensioenen en vergrijzing

Nederlanders worden steeds ouder. Dat is een teken van toegenomen welvaart, maar stelt de samenleving ook voor een aantal uitdagingen. Zonder aanpassingen zijn de collectieve voorzieningen niet houdbaar.

Het verlaagt de toch al lage dekkingsgraad van pensioenfondsen, hetgeen de vraag opwerpt of het huidige pensioencontract nog wel houdbaar is. Een hogere pensioenleeftijd kan een stukje van de oplossing van beide uitdagingen zijn. Maar zorgt ook weer voor een nieuwe puzzel: hoe houden we oudere werknemers actief?

CPB-onderzoek naar pensioenen en vergrijzing

Het CPB-onderzoek naar pensioenen en vergrijzing bevat drie thema’s:

  • Houdbaarheid van de overheidsfinanciën
  • Pensioenen
  • Arbeidsmarkt ouderen

Houdbaarheid van de overheidsfinanciën

Op het moment dat Nederlanders 65 jaar worden is hun resterende levensverwachting nog 22,5 jaar. Een lange periode, waarin zij niet werken maar wel AOW ontvangen en relatief hoge ziektekosten maken. Op dit moment zijn er nog vier werkenden voor elke oudere, maar dit aantal neemt snel af tot slechts twee in 2040.

In de komende decennia stijgen hierdoor de uitgaven van de overheid veel sneller dan de inkomsten. Om te voorkomen dat tekorten snel oplopen en de schuld ver boven de 100% van het nationale inkomen uitkomt heeft de overheid in de afgelopen jaren een aantal maatregelen genomen, zoals het verhogen van de AOW-leeftijd. De omvang van deze maatregelen, ook bekend als het houdbaarheidstekort,werd in 2010 in de studie Vergrijzing Verdeeld nog geraamd op 29 mrd euro. Door maatregelen van beide kabinetten Rutte slaat het tekort om in een overschot van 5 mld euro (Lees ook: CPB Notitie 'Analyse economische effecten financieel kader Regeerakkoord').

Pensioenen

De afspraken in aanvullende pensioenregelingen ademen nog de geest van enkele decennia geleden. Premieaanpassingen aangevuld met indexatiekortingen waren voldoende om pensioenfondsen financieel gezond te houden. Vergrijzing en crisis werpen de vraag op of deze afspraken niet zouden moeten worden herzien.

Zou afstempeling van pensioenrechten niet regel moeten worden in plaats van uitzondering? Zou het niet beter zijn geen garanties in regelingen op te nemen? Zouden pensioenregelingen niet enigerlei vorm van keuzevrijheid voor de deelnemers aan pensioenregelingen moeten aanbieden?

Deze vragen komen terug in het werk binnen het programma Pensioenen, dat medegefinancierd wordt door Netspar in de vorm van het Netspar thema "Multi-Pillar Pension Schemes and Macroeconomic Performance".

Arbeidsmarkt ouderen

De arbeidsmarktparticipatie van ouderen is de afgelopen jaren sterk toegenomen. En bij een stijging van de pensioengerechtigde leeftijd zal deze participatie verder toenemen. Welke factoren spelen een rol bij deze stijgende participatie? En welke werkzaamheden verrichten ouderen, en tegen welke beloning?

Meest recente publicaties

Overgangseffecten bij afschaffing doorsneesystematiek

Bij afschaffing van de doorsneesystematiek in uitkeringsovereenkomsten wordt de jaarlijkse pensioenopbouw op iedere leeftijd in lijn gebracht met de premie. Daarmee vervalt de impliciete overdracht van jongere naar oudere werkenden. Een meer actuarieel fair systeem waarbij premie en opbouw bij elkaar aansluiten, past bij een dynamische arbeidsmarkt en vergemakkelijkt in de toekomst maatwerk en keuze bij de inleg.

CPB Notitie | 21 juni 2017

16 pagina's | pdf document, 1.3 MB

Naar publicatie

Effecten afschaffing doorsneesystematiek: een ALM-analyse

Afschaffing van de doorsneesystematiek en overstap van tijdsevenredige opbouw naar degressieve opbouw is gunstig voor toekomstige deelnemers, maar ongunstig voor de meeste bestaande deelnemers aan uitkeringsovereenkomsten.

CPB Achtergronddocument | 21 juni 2017

18 pagina's | pdf document, 1.2 MB

Naar publicatie

Effecten flexibele ingangsleeftijd AOW

De initiatiefnemer van het wetsvoorstel ‘Flexibele ingangsdatum AOW’, het Kamerlid dhr. Klein, heeft het CPB gevraagd naar de effecten hiervan op de werkgelegenheid en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën.

CPB Notitie | 13 februari 2017

6 pagina's | pdf document, 1 MB

Naar publicatie

Deel deze pagina