Kennis en productiviteit
Arbeidsproductiviteit is één van de belangrijkste krachten achter de economie. Het CPB doet daarom onderzoek naar de factoren (determinanten) die de arbeidsproductiviteit sturen. De economische effecten van beleid rond onderwijs, innovatie, wetenschap en concurrentie staan centraal.
- Productiviteit
- De determinanten van productiviteit
- Lopende projecten Onderwijs
- Lopende projecten Wetenschap
- Lopende projecten Innovatie
- Verschenen publicaties
Productiviteit
Centrale vragen binnen dit programma zijn: Hoe meten wij productiviteit? Wat zijn het niveau en de groei van de productiviteit in Nederland? Hoe verhoudt zich dat tot het buitenland? Hoe komt productiviteitsgroei tot stand en hoe kan het beleid aan deze groei bijdragen?
bron: The Conference Board Total Economy Database, September 2010.
Contactpersonen: Debby Lanser, Roel van Elk en Henry van der Wiel
De determinanten van productiviteit
Onderwijs
Centrale vragen binnen het programma Onderwijs zijn: Hoe komt menselijk kapitaal tot stand en wat zijn de opbrengsten van dit kapitaal? Op welke wijze kan beleid bijdragen aan haar productie en welk beleid is effectief? Binnen het CPB onderzoek staan empirische analyses met met name een experimenteel design centraal.
Contactpersonen: Debby Lanser, Marc van der Steeg en Roel van Elk
Wetenschap
Wetenschap speelt een belangrijke rol bij economische groei, alhoewel er geen consensus bestaat over de omvang van dit effect. Dit onderzoeksdomein richt zich dan ook op de vraag in hoeverre het mogelijk is de effectiviteit van het huidige beleid in beeld te brengen of de rol en het belang van bepaalde institutionele aspecten op de markt van wetenschap zichtbaar te maken.
Contactpersonen: Debby Lanser en Michiel van Leuvensteijn
Innovatie
Innovatie betreft de totstandkoming van nieuwe ideeën, processen, diensten en producten. De overheid voert actief beleid om innovatie te stimuleren. Welk beleid is effectief? Welke ingrediënten zijn nodig om innovatie te bevorderen? En op welke wijze draagt innovatie bij aan economische groei?
Contactpersonen: Debby Lanser, Bas Straathof en Henry van der Wiel
Concurrentie
Concurrentie kan langs twee kanalen de productiviteit bevorderen. Ten eerste prikkelt concurrentie bedrijven om efficiënter te werken. Daarnaast kan concurrentie innovatie stimuleren. Dit onderzoeksdomein richt zich op vragen als: Hoe is concurrentie te meten? Hoe loopt samenhang tussen concurrentie, innovatie en productiviteit?
Contactpersonen: Henry van der Wiel
Lopende projecten onderwijs
Effecten van coaching in het MBO
Voortijdig schoolverlaten is met name op het MBO nog steeds een veel voorkomend verschijnsel. Dit project onderzoekt de effecten van de inzet van full-time coaches in het MBO op voortijdig schoolverlaten. Het betreft een gerandomiseerd experiment bij diverse opleidingen op een ROC in Arnhem.
Contactpersonen: Marc van der Steeg en Roel van Elk
Effectiviteit van de Wijkschool
In 2009 is in Rotterdam een pilot gestart met twee wijkscholen gericht op het tegengaan van voortijdig schoolverlaten van jongeren met complexe problemen op meerdere leefgebieden. De Wijkscholen bieden een intensief programma met een gecombineerde aanpak van zorg, onderwijs en werk met als doel deze ‘overbelaste jongeren’ naar de arbeidsmarkt of het reguliere onderwijs te begeleiden. Dit project evalueert de effectiviteit van de wijkscholen.
Contactpersonen: Roel van Elk en Marc van der Steeg
Experiment taal- en rekenonderwijs in het MBO
In 2014 krijgen MBO-opleidingen te maken met centrale examinering van de taal- en rekenvaardigheden van hun leerlingen. Verschillende scholen zijn begonnen met het intensiveren en/of anders vormgeven van taal- en rekenonderwijs. Binnen een experimentele setting zullen een of meerdere beloftevolle interventies worden geëvalueerd.
Contactpersonen: Marc van der Steeg, Roel van Elk en Debby Lanser
Hoe excellent is Nederland?
De top 10% van best presterende leerlingen in Nederland blijft achter bij de rest van de OECD landen, terwijl Nederlandse leerlingen gemiddeld goed scoren. Wat weten wij van deze leerlingen? Wie zijn het? Waar gaan zij naar school, waar wonen zij? Etc. Inzicht in de karakteristieken van deze populatie kan behulpzaam zijn bij de zoektocht naar effectief beleid om excellentie te stimuleren.
Contactpersonen: Debby Lanser, Marc van der Steeg, Niels Vermeer en Sander Gerritsen
Witte en zwarte scholen
Het Nederlandse basisonderwijs is relatief sterk gesegregeerd, zowel naar sociaal-economische status (SES) als naar afkomst. Dit project zicht zich op de volgende vragen: Hoe verloopt dit segregatieproces? Wat zijn de effecten van segregatie op de leerprestaties van leerlingen? En zijn er verschillen in kenmerken van docenten tussen zwarte en witte scholen?
Contactpersonen: Sander Gerritsen, Marc van der Steeg, Roel van Elk en Debby Lanser
Invloed van informatievoorziening ouders schoolkwaliteit op schoolkeuze
Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat het aanbieden van beknopte en makkelijk te interpreteren informatie over de kwaliteit van scholen in de omgeving aan ouders positieve effecten heeft op schoolkeuzes van ouders. Het CPB is betrokken bij de opzet en evaluatie van een vergelijkbaar experiment in enkele grote Nederlandse steden. Het experiment spitst zich toe op de schoolkeuzes van ouders voor een basisschool.
Contactpersonen: Marc van der Steeg en Debby Lanser
Het rendement op investeringen in onderwijs
De hoge private rendementen van investeringen in onderwijs bieden veel ruimte voor discussie. Hoe kan het dat als een individu een rendement van 7% ontvangt op een jaar langer onderwijs, dat individuën niet langer studeren? Welke verklaringen zijn er? In hoeverre helpt de beschikbare empirie bij kwantificering van de omvang van hun effect? Dit project vormt onderdeel van een promotietraject binnen het CPB.
Contactpersonen: Ted Reininga en Debby Lanser
De kwantitatieve opbrengsten van onderwijsbeleid
Wat zijn de lange termijn kosten en opbrengsten van onderwijsbeleid? Dit project brengt voor een verscheidenheid aan instrumenten deze opbrengsten in beeld.
Contactpersonen: Debby Lanser, Roel van Elk en Sander van Veldhuizen
Lopende projecten wetenschap
Carrièrepaden binnen de universiteit
In het huidige systeem lijkt de nadruk te liggen op wetenschappelijke output (publicaties) versus het geven van goed onderwijs als prikkel achter het maken van carrière aan de universiteit. Dit project beoogt meer zicht te krijgen op de prikkels om carrière te maken aan de universiteit.
Contactpersonen: Michiel van Leuvensteijn
Evaluatie utilisatiecomponent STW
De utilisatiecomponent en de (industriële) begeleidingscommissie in STW-voorstellen vormen een belangrijke spil in de link tussen wetenschappelijk onderzoek en zijn toepassing in het bedrijfsleven, de valorisatie. De onderzoeksvraag van dit project is: wat is het effect van STW-beurzen op de valorisatie van projecten?
Contactpersonen: Michiel van Leuvensteijn
Lopende projecten innovatie
Flexibel innovatiebeleid: een mechanism design aanpak
De overheid probeert afhankelijk van de problematiek en de verschillende fases in het innovatieproces het beleid zo goed mogelijk toe te spitsen op de individuele bedrijven. Bij de verdeling van middelen tussen verschillende instrumenten maakt de overheid vooraf een inschatting van de vraag naar beide, de achterliggende problematiek en de wijze waarop het grootst mogelijke sociale rendement wordt vrijgemaakt tegen de laagste kosten. Mechanism design kan helpen het beleid zodanig in te richten dat een bedrijf binnen het beleid de ideale samenstelling van middelen kiest en daarbij tegelijkertijd de optimale keuze maakt uit het welvaartsoogpunt.
Contactpersonen: Debby Lanser en George Gelauff
Innovatiebeleid: de (on)mogelijkheden van effectmeting
Wat is de stand van zaken in de literatuur over de opbrengsten van innovatiebeleid en wat is bekend over de effectiviteit van verschillende beleidsinstrumenten? Dit project brengt daarnaast de stand van zaken van het theoretische denken over innovatie in beeld resulterend in een conceptueel kader innovatiebeleid.
Contactpersonen: Debby Lanser en Henry van der Wiel
Verkenning effectmeting van innovatiebeleid
Met EZ zijn verkennende gesprekken gaande of en zo ja hoe, in de toekomst kwantitatieve effect analyses mogelijk zijn van het specifieke beleidsinstrumentarium. Zo wordt gedacht aan het opstellen van een indicatoren werkgroep en de benodigde criteria voor evaluatie van de programmatische aanpak.
Contactpersonen: Debby Lanser en Henry van der Wiel
Diffusie van technologie binnen en tussen ondernemingen
Nieuwe kennis ontstaat uit combinaties van bestaande ideeën. De manier waarop kennis toegankelijk is, bepaalt daarom mede hoe nieuwe kennis vorm krijgt. Dit project richt zich op één van de belangrijkste barrières voor kennisdiffusie: de grens van de onderneming. Hoe verschillen de prikkels voor samenwerking tussen onderzoekers werkzaam voor dezelfde onderneming van de prikkels voor onderzoekers die voor verschillende ondernemingen werken?
Contactpersoon: Bas Straathof
Innovatie en rechtzekerheid
Innovatie is cruciaal voor toekomstige welvaart en de Europese Commissie hecht in het kader van productiviteitsverhoging veel aan innovatie. Het is daarbij belangrijk dat er instituties in de EU zijn die innovatie ondersteunen. Hoe belangrijk is de mate van bescherming van eigendomsrechten voor innovatie en integratie in de EU? Deze studie kijkt naar de gevolgen van de internationale verschillen binnen Europa in de handhaafbaarheid van patenten. Er wordt onderzocht in hoeverre een betere bescherming van intellectuele eigendomsrechten leidt tot een grotere verspreiding van gepatenteerde producten.
Contactpersonen: Bas Straathof en Sander van Veldhuizen
Uitvinders in binnen- en buitenland
Is uitbesteding van Onderzoek en Ontwikkeling aan het buitenland gunstig of ongunstig voor de productiviteit van onderzoekers in het binnenland?
Contactpersoon: Roger Smeets
De economische effecten van internationalisering in het hoger onderwijs
Deze CPB Notitie presenteert de economische effecten van internationalisering in het hoger onderwijs voor Nederland.
CPB Notitie | 18‑04‑2012 | Download (PDF document, 1.2 MB)
Verhoging private bijdrage in het hoger onderwijs
Op verzoek van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wordt in deze CPB Notitie een antwoord geformuleerd op de vraag wat de gevolgen zijn van de vervanging van de basisbeurs voor bachelorstudenten door een sociaal leenstelsel.
CPB Notitie | 23‑03‑2012 | Download (PDF document, 1 MB)
Slechte en goede prestaties van scholen: is er een relatie met personeelskenmerken?
In deze CPB Notitie worden de prestaties en eigenschappen van scholen in het voortgezet onderwijs onderzocht.
CPB Notitie | 29‑02‑2012 | Download (PDF document, 2.5 MB)
Monitor Duurzaam Nederland 2011
De kwaliteit van leven in Nederland is hoog in vergelijking met andere Europese landen. Maar onze welvaart lijkt op termijn niet zonder meer houdbaar te zijn.
CPB Boek 3 | 5‑09‑2011 | Download (PDF document, 2.6 MB)
De Shapley-waarde voor waardefuncties op tweeledige verzamelingen
Deze paper presenteert een analytische oplossing voor de Shapley-waarde wanneer de totale waarde van een spelerscoalitie uitsluitend afhangt van het aantal deelnemende coalitiespelers.
CPB Discussion Paper 189 | 31‑08‑2011 | Download (PDF document, 213.2 KB)
