Kopafbeelding onderzoek CPB

Ramingen en scenario's

Een belangrijke taak van het CPB is het maken van prognoses voor de ontwikkeling van de Nederlandse economie op korte, middellange en lange termijn. De kortetermijnramingen hebben betrekking op het lopende en het volgende jaar. De middellange termijn is 4 à 5 jaar (een kabinetsperiode) en de lange termijn beslaat 20 à 40 jaar en soms nog meer.

Ramingen op korte termijn

Elk kwartaal publiceert het CPB een kortetermijnraming voor de Nederlandse economie en de wereldeconomie. Deze ramingen hebben altijd betrekking op het lopende en het volgende jaar. Tweemaal per jaar worden uitgebreide analyses gepresenteerd: in maart/april verschijnt het Centraal Economisch Plan (CEP) en op de Derde dinsdag van september, tegelijk met de Miljoenennota, verschijnt de Macro Economische Verkenning (MEV). Tussentijds, in juni en in december, worden deze raming geactualiseerd.

In de kortetermijnramingen wordt aandacht besteed aan de internationale conjunctuur, de Nederlandse volumeconjunctuur op macro-niveau (economische groei, consumptie, investeringen, uitvoer en invoer), prijzen en winsten, arbeid en inkomen (lonen, werkgelegenheid, arbeidsaanbod, werkloosheid en koopkracht) en de overheidsfinanciën.

Scenario’s voor de middellange termijn

Voorafgaand aan een nieuwe kabinetsperiode publiceert het CPB een macro-economische verkenning voor de daaropvolgende vier of vijf jaren. Deze middellangetermijnverkenning (mlt) reikt tot het einde van de nieuwe kabinetsperiode. In de analyse voor de mlt gaan we ervan uit dat het bestaande overheidsbeleid doorgezet wordt. De beleidsarme middellangetermijnverkenning vormt de basis voor de analyse van verkiezingsprogramma’s of een regeerakkoord.

Na het aantreden van een nieuw kabinet is het gebruikelijk om een actualisatie van de economische verkenning te publiceren, waarin ook de effecten van het kabinetsbeleid zijn verwerkt.Sinds 1955 maakt het CPB scenariostudies. Iedere vijf tot zeven jaar verschijnt een studie met een coherente visie op de toekomst. Het doel van deze studies is beleidsmakers te ondersteunen bij het maken van langetermijnkeuzes.

De besluitvorming van nu gaat uit van de huidige kennis en maakt een inschatting van toekomstige ontwikkelingen. Voor beleidsbeslissingen met een lange looptijd of grote investeringen moeten beleidsmakers een afweging maken tussen de voordelen van wachten (met de kans dat er meer kennis beschikbaar komt) en de kosten van het uitstel.

Scenario’s bieden verschillende toekomstperspectieven waartegen de beleidsmakers hun beslissingen en de langetermijneffecten daarvan kunnen afzetten. In scenario’s worden historische ontwikkelingen, huidige feiten en toekomsttrends gebundeld tot consistente toekomstbeelden. Ze dwingen beleidsmakers om alle mogelijke gevolgen van hun beslissingen onder ogen te zien en te heroverwegen.

Scenario’s voor de lange termijn

Sinds 1955 maakt het CPB scenariostudies voor de lange termijn. Iedere vijf tot zeven jaar verschijnt een studie met een coherente visie op de toekomst. Het doel van deze studies is beleidsmakers te ondersteunen bij het maken van strategische keuzes.

De besluitvorming van nu gaat uit van de huidige kennis en maakt een inschatting van toekomstige ontwikkelingen. Voor beleidsbeslissingen met een lange looptijd of grote investeringen moeten beleidsmakers een afweging maken tussen de voordelen van wachten (met de kans dat er meer kennis beschikbaar komt) en de kosten van het uitstel.

Scenario’s bieden verschillende toekomstperspectieven waartegen de beleidsmakers hun beslissingen en de langetermijneffecten daarvan kunnen afzetten. In scenario’s worden historische ontwikkelingen, huidige feiten en toekomsttrends gebundeld tot consistente toekomstbeelden. Ze dwingen beleidsmakers om alle mogelijke gevolgen van hun beslissingen onder ogen te zien en te heroverwegen.

Gebruik en misbruik van scenario's

Het proces van het doordenken van verschillende mogelijke toekomstbeelden prikkelt het voorstellingsvermogen. Hierbij moeten de belangrijkste krachten worden onderscheiden van bijzaken. Scenario’s zijn dan ook nooit volledig en geven geen kristalheldere uitkomsten. Het doel is dan ook niet om de toekomst te voorspellen, maar om beleidsmakers erop voor te bereiden.

Gebruik en misbruik van scenario's (bron: De Mooij en Tang 2003)
Scenario's zijn Scenario's zijn niet / kunnen niet

Mogelijke toekomsten van de wereld

Voorspellingen van de toekomst

Exogeen gegeven voor de gebruiker

Worden beïnvloed door de gebruiker

Allemaal even plausibel

Worden uitgekozen door de gebruiker

Consistent

'Visies' van het CPB

Verkenning van de toekomst van 'wat als'

Verkenning van 'wat gebeurt er als...'

Meest recente publicaties

Juniraming 2018: economische vooruitzichten 2018 en 2019

De Nederlandse economie blijft zich gunstig ontwikkelen. De lichte terugval in het eerste kwartaal van dit jaar is naar verwachting van tijdelijke aard. Indicatoren zoals het producentenvertrouwen zijn in de afgelopen maanden wat afgenomen, maar liggen nog steeds ver boven hun langjarig gemiddelde, wat duidt op voortdurend krachtige groei.

CPB Policy Brief 2018/09 | 19 juni 2018

16 pagina's | pdf document, 2.7 MB

Naar publicatie

Presentatie 'Verdeling van de koek'

Deze presentatie is gebruikt door Albert van der Horst op 15 mei 2018 tijdens de Ronde Tafelbijeenkomst over de AIQ in de Tweede Kamer in Den Haag.

CPB Presentatie | 15 mei 2018

11 pagina's | pdf document, 304.4 KB

Naar publicatie

Centraal Economisch Plan (CEP) 2018

De Nederlandse economie is op stoom. De hoogconjunctuur is het gevolg van de gunstige internationale conjunctuur, lage rentes, expansief begrotingsbeleid en een nog steeds krachtige woningmarkt – waarbij de laatste twee factoren onderscheidend zijn ten opzichte van het buitenland. Een positieve binnenlandse dynamiek tussen aantrekkende werkgelegenheid, hoger beschikbaar inkomen, hogere consumptie en meer investeringen leidt tot een economische groei van 3,2% in 2018 en 2,7% in 2019. In de jaren 2017-2019 overtreft de groei van de Nederlandse economie die van de eurozone met 0,6%-punt per jaar.

CEP 2018 | 22 maart 2018

80 pagina's | pdf document, 4.4 MB

Naar publicatie

Startnotitie National Productivity Board

Er is sprake van neergang in productiviteitsgroei in de OESO-landen en ook in Nederland vertraagt de structurele groei. Dit is de aanleiding geweest voor de Europese Commissie om voor te stellen om in elk euroland een National Productivity Board (NPB; nationale comités voor de productiviteit) op te richten. De Raad van ministers van de EU heeft dit voorstel overgenomen.

CPB Notitie | 22 maart 2018

6 pagina's | pdf document, 953.6 KB

Naar publicatie

Deel deze pagina