Kopafbeelding publicaties CPB

Keuzes in Kaart 2018-2021

CPB Boek 28, 16 februari 2017

Resultaten van de doorrekening van de verkiezingsprogramma’s. 'Keuzes in Kaart 2018-2021' omvat een analyse van de financieel-economisch keuzes van elf partijen. De onderlinge verschillen blijken groot. Dat geldt zowel voor het type maatregelen dat partijen kiezen als voor het effect dat zij daarmee bereiken.

Lees ook het bijbehorende persbericht. De doorrekening van de verkiezingsprogramma’s is beschikbaar als overzichtelijke webpublicatie met uitleg en verwijzingen. Daarnaast is er een interactieve datavisualisatie, die inzicht geeft in de onderlinge verschillen tussen partijen.  Bekijk ook de presentatie die gebruikt is tijdens de persconferentie.

VVD, PvdA, SP, CDA, D66, ChristenUnie, GroenLinks, SGP, DENK, VNL en Vrijzinnige Partij hebben de afgelopen maanden hun verkiezingsprogramma door het CPB laten doorrekenen. Daarbij is – per partij – becijferd welk effect de voorgestelde maatregelen hebben op de ontwikkeling van de Nederlandse economie en wat er op de middellange- en langetermijn verandert op het gebied van onder andere werkloosheid, koopkracht en overheidsfinanciën. 

Hoe de deelnemende partijen zich in financieel-economisch opzicht van elkaar onderscheiden is weergegeven in een serie infographics (PDF-download, onderaan deze webpagina). CPB-directeur Laura van Geest constateert dat er sprake is van forse onderlinge verschillen: ‘Er valt echt wat te kiezen. In 2012 domineerden de bezuinigingsvoorstellen, nu draait de economie beter en opteren partijen weer voor geld uitgeven. Ieder stelt daarbij eigen prioriteiten; de maatregelen die partijen voor ogen hebben verschillen sterk. Dat leidt uiteraard ook tot uiteenlopende economische resultaten. Keuzes die je nu maakt zie je op de lange termijn versterkt terug.  Vooral op het gebied van structurele werkgelegenheid, koopkracht en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op de langere termijn zijn de verschillen groter dan bij voorgaande verkiezingen.’

Keuzes en afruilen
Voor deze editie van Keuzes in Kaart, de negende sinds de start van deze traditie in 1986, zijn in totaal 1.165 maatregelen doorgerekend. Elke maatregel en keuze kent voor- en nadelen. Dat begint bij de afweging tussen meer of minder geld naar bijvoorbeeld zorg, onderwijs, defensie of openbaar bestuur versus het verhogen of verlagen van de belastingen. Ook is er vaak sprake van afruilen; maatregelen met een gunstige uitwerking op een bepaald aspect van de doorrekening hebben doorgaans een tegengesteld effect op andere doelen. Economische groei kan bijvoorbeeld worden gestimuleerd door hogere uitgaven, maar dit leidt tot een verslechtering van het EMU-saldo en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op de langere termijn. En een positief effect op de werkgelegenheid gaat vaak gepaard met grotere inkomensongelijkheid.  

Maatschappelijk debat
Deelname aan ‘Keuzes in Kaart’ is vrijwillig. Alle partijen die half oktober 2016 – vijf maanden voor de verkiezingen – zitting hadden in de Tweede Kamer, zijn door het CPB uitgenodigd voor een doorrekening van hun programma. Daaraan hebben elf partijen gehoor gegeven, één meer dan bij de vorige verkiezingen. Bij het becijferen van de economische effecten zijn de verkiezingsprogramma’s van deze partijen afgezet tegen het ‘basispad’ uit de meest recente raming voor de middellange termijn (2018-2021), die het CPB op Prinsjesdag 2016 in de Macro Economische Verkenning (MEV) publiceerde. Op die manier wordt inzichtelijk wat de economische effecten zijn van de gemaakte keuzes en de gestelde prioriteiten. En hoewel politiek over meer gaat dan alleen feiten, maatregelen en economie, beoogt ‘Keuzes in Kaart’ een bijdrage te leveren aan het maatschappelijk debat. Het CPB onthoudt zich daarbij van waardeoordelen en adviezen en wijst dus ook geen ‘winnaars’ of ‘verliezers’ aan. 

Bijlagen

Deel deze pagina