Kopafbeelding publicaties CPB

Onderweg naar normaal monetair beleid

CPB Policy Brief 2017/07, 8 juni 2017

De vraag is niet meer óf, maar wanneer en hoe het onconventionele monetaire beleid wordt afgebouwd. Afbouw van het onconventionele beleid zal de Europese economieën raken, net zoals de opbouw een stimulans heeft gegeven. Empirische analyses laten zien dat het onconventionele monetaire beleid van de ECB de afgelopen jaren heeft geleid tot lagere rentes op lange-termijn overheidsobligaties en hogere aandelenkoersen in het eurogebied. Ook lijken er positieve effecten te zijn op bbp en in mindere mate op inflatie. Als spiegelbeeld hiervan zal de afbouw waarschijnlijk leiden tot hogere rente en lagere groei en inflatie. Deze effecten zullen het grootst zijn in landen met gezonde banken, de landen die ook het meest hebben geprofiteerd.

Lees ook het bijbehorende persbericht of bekijk een video met een impressie van de bijeenkomst.

Nederland heeft een goede uitgangssituatie voor de afbouw van het onconventionele ECB-beleid. De Nederlandse overheidsfinanciën staan er goed voor, net als het bankwezen. Voor pensioenfondsen en verzekeraars zal een hogere rente per saldo voordelig uitpakken. Voor huishoudens en bedrijven met hoge schulden kan de renteverhoging nadelig zijn.

Versterking van de economie en verbetering van de overheidsfinanciën helpt overheden om de afbouwfase van onconventioneel monetair beleid goed door te komen en goed voorbereid te zijn op mogelijke nieuwe economische tegenvallers. Dit geldt vooral voor de landen die er relatief minder goed voorstaan. Voor deze landen is er wel een afruil tussen prudent budgettair beleid om de toekomstige afbouw op te kunnen vangen en de effecten op economische groei op korte termijn. Door het versterken van de financiële sector kunnen deze landen op korte termijn alsnog meer profiteren van het ruime monetaire beleid en zijn zij op langere termijn beter in staat om economische tegenslagen op te vangen.

Het kan blijken dat meer risicodeling in de EMU noodzakelijk is om te overleven als muntunie. De eurocrisis kan weer herleven; het vraagstuk van de houdbaarheid van overheidsschulden kan weer de kop op steken. De kans op een nieuwe eurocrisis is wel verminderd doordat onder druk van de financiële crisis de institutionele vormgeving van de Economische en Monetaire Unie is verbeterd. Belangrijke stappen zijn gezet in de vorming van een bankenunie. Er is meer risicodeling mogelijk via een hogere begroting van de Europese unie, waarbij meer posten worden gefinancierd op Europees niveau. Maar meer risicodeling is niet zonder problemen: het kan landen verleiden tot het nemen van grotere risico’s en het vraagt maatschappelijk en politiek draagvlak dat zich niet eenvoudig laat organiseren.

Deel deze pagina