Kopafbeelding publicaties CPB

Oorzaken en beleidsgevolgen van het overschot op de Nederlandse lopende rekening

CPB Policy Brief 2015/05, 1 mei 2015

Nederland heeft sinds de jaren zeventig een aanhoudend en relatief groot overschot op de lopende rekening. Dit overschot is de afgelopen jaren gegroeid tot het historisch hoge niveau van 8,5% bbp in 2013.

Lees ook het persbericht en de volgende bijbehorende (Engelstalige) CPB Achtergronddocumenten:

Het Nederlandse overschot op de lopende rekening kan grotendeels worden verklaard door structurele factoren, waarvan er twee opvallen: het relatief hoge spaarniveau en buitenlandse investeringsniveau bij multinationale ondernemingen en pensioenfondsen en de internationalisatie van de Nederlandse economie (inclusief lidmaatschap van de eurozone).

Het spaar- en investeringsgedrag van multinationale ondernemingen en pensioenfondsen wijst niet direct op marktfalen of falend beleid dat moet worden aangepakt via economisch beleid. Het overschot op de lopende rekening lijkt daarom op zichzelf geen probleem te zijn, maar het kan wel op onderliggende problemen duiden. Grotere particuliere spaartegoeden zijn bijvoorbeeld gerelateerd aan pensioenfondsen en imperfecties op de huizenmarkt, kwesties die op zichzelf wellicht een beleidsreactie rechtvaardigen.

Het grootste punt van zorg voor de Nederlandse overheid zijn de waarderingsrisico’s met betrekking tot een omvangrijke bruto en netto internationale investeringspositie (NIIP). De opgebouwde buitenlandse activa zijn gevoelig voor waardeverliezen als gevolg van schommelingen op de internationale financiële markten en wisselkoersrisico’s. Deze factoren hebben in het verleden significante verliezen veroorzaakt – een fenomeen dat het ‘zwarte gat’ wordt genoemd.

Het grote Nederlandse overschot kan rechtstreeks in verband worden gebracht met divergerende handelspatronen binnen de eurozone sinds de jaren 2000. De toenemende bilaterale handelsbalansonevenwichtigheden – veroorzaakt door de dynamiek van een vaste nominale wisselkoers, het gezamenlijk monetair beleid via de ECB en het ontbreken van effectieve aanpassingsmechanismen – vormen een belangrijk economische punt van zorg, vanuit Europees oogpunt. Deze kwestie kan echter door de Nederlandse overheid alleen worden aangepakt in samenwerking met andere Europese lidstaten.

Deel deze pagina