Kopafbeelding over-het-cpb CPB

Wat doet het CPB?

Het CPB doet wetenschappelijk onderzoek dat politici en beleidsmakers kunnen gebruiken bij het nemen van besluiten over beleidsvraagstukken.

Missie en visie

Het Centraal Planbureau (CPB) wil hét onderzoeksinstituut van Nederland zijn voor beleidsrelevante economische analyses en als zodanig internationaal toonaangevend.

Het CPB levert met zijn ramingen en beleidsanalyses een fundament voor het politieke beleidsdebat. Het doet onderzoek naar de Nederlandse economie en het sociaaleconomisch beleid in den brede. Voor beleidsmakers en het bredere publiek vertaalt het wetenschappelijke inzichten naar de dagelijkse beleidspraktijk, waarmee het CPB een nuchtere, feitelijke basis levert. Economisch inzicht kan leiden tot beter beleid. Beter beleid kan bijdragen aan een welvarender Nederland. Beleidsmakers en het bredere publiek zijn de doelgroep.

De producten van het CPB zijn van hoge kwaliteit, toepasbaar en betrouwbaar. De werkwijze is onafhankelijk, onpartijdig en transparant. Daarbij ziet het CPB zichzelf als een vernieuwende organisatie. Voortdurende investeringen in de kwaliteit van zijn mensen en methoden zijn essentieel voor de organisatie.

Naast ramingen van de economische ontwikkeling zijn bekende publicaties van het CPB de analyse van verkiezingsprogramma’s van politieke partijen en maatschappelijke kosten-batenanalyses van grote infrastructurele projecten. Daarnaast doet het CPB kwantitatief en kwalitatief onderzoek op een groot aantal gebieden. 

Lees ook het Position Paper 'Economisch inzicht voor beter beleid'.

Ramen en voorspellen

Het meest bekend is het CPB misschien wel van de ramingen: schattingen over de ontwikkeling van de Nederlandse en mondiale economie. Het CPB publiceert jaarlijks vier ramingen. De belangrijkste twee zijn het Centraal Economische Plan (CEP) dat in het voorjaar verschijnt en de Macro Economische Verkenning (MEV), die elk jaar op Prinsjesdag wordt gepubliceerd.

Beide ramingen vormen de basis voor de sociaal-economische politieke besluitvorming in Nederland. In juni en december worden kortere bijgewerkte ramingen gepubliceerd. Dat is nodig, want in tegenstelling tot hetgeen vaak wordt gedacht, zijn ramingen geen harde voorspellingen. Het zijn op het moment van publicatie de beste beschikbare inzichten. Beseft moet worden dat de economie van veel verschillende en voortdurend veranderende factoren afhankelijk is, zowel nationaal als internationaal. Lees daarover het CPB Document Voorspellen in Crisistijd (mei 2010).

Als gevolg van Europese wetgeving is in 2013 de Wet Houdbare Overheidsfinanciën in werking getreden.  Daarin wordt onder andere bepaald dat de ramingen van het CPB de officiële grondslag voor de rijksbegroting zijn. Daarnaast is de afdeling advisering van de Raad van State aangewezen als onafhankelijke instantie die belast is met het toezicht op de naleving van de Europese begrotingsregels. Het CPB en de Raad van State hebben werkafspraken gemaakt om hun onderscheiden rollen op doelmatige wijze en in goede samenwerking in te vullen

Economische beleidsanalyse

Het CPB analyseert op verschillende manieren beleidsvoorstellen en evalueert de effecten van reeds ingevoerd beleid. Al sinds de jaren vijftig maakt het CPB analyses waarin de kosten en baten van grote (infrastructurele) projecten tegen elkaar worden afgezet. De studies staan bekend als kosten-batenanalyses (ook wel maatschappelijke kosten-batenanalyses of KBA´s genoemd). Bekende voorbeelden zijn het Deltaplan, de inpoldering van Oost-Flevoland en de Betuwelijn.

Daarnaast doet het CPB onderzoek op een groot aantal andere terreinen. Voorbeelden zijn de economische effecten van globalisering, onderwijs, vergrijzing, zorg, de werking van financiële markten of de marktordening in de telecommunicatie. Dergelijk werk wordt soms deels extern gefinancierd, met name door andere ministeries of de Europese Commissie.

Verkiezingen en formatie

Een bijzondere raming is de middellangetermijnverkenning (MLT), die aan het begin van elke verkiezingscyclus wordt gepubliceerd. De MLT wijkt af van de andere ramingen doordat deze een periode van vier jaar beslaat. Het biedt een uitgangspunt voor de politieke beleidsvorming binnen politieke partijen en tijdens de coalitieonderhandelingen na de verkiezingen.

Sinds 1986 rekent het CPB op verzoek van politieke partijen de gevolgen door van de diverse verkiezingsprogramma’s. Door deze op uniforme wijze te beoordelen, is het voor de kiezer gemakkelijker om de verschillende voorstellen met elkaar te vergelijken. Hiermee draagt het CPB bij aan de transparantie van het verkiezingsproces. De laatste editie van Keuzes in Kaart dateert van februari 2017.

Na de verkiezingen analyseert het CPB veelal op verzoek van de informateur beleidsvoorstellen die gedaan worden tijdens de coalitiebesprekingen, of het gehele coalitieakkoord. Hierbij wordt aangesloten bij de systematiek die tijdens de doorrekening van de verkiezingsprogramma’s wordt gebruikt. De laatste doorrekening van het coalitieakkoord is in november 2012 gepubliceerd.

Deel deze pagina