National Productivity Board

Het kabinet heeft het Centraal Planbureau in april 2017 aangewezen als National Productivity Board (NPB) voor Nederland. NPB's zijn verantwoordelijk voor diagnose en analyse van ontwikkelingen in productiviteit en concurrentievermogen. Ook houden zij zich bezig met onafhankelijke analyse van beleidsuitdagingen op het gebied van productiviteit.
Theme image

De NPB’s zijn opgericht in 2016 op aanbeveling van de Europese Raad. Het CPB heeft daarbij een bijzondere positie, omdat het binnen de EU vaak als voorbeeld wordt gezien. In een startnotitie hebben wij beschreven hoe wij onze taak als NPB willen invullen. De eerste jaarlijkse beleidsdialoog over productiviteitsontwikkeling, die op 2 oktober 2018 heeft plaatsgevonden, is succesvol geweest en zal in 2019 worden vervolgd.

Het CPB doet onder andere onderzoek naar de global productivity slowdown: de groei van de structurele mondiale productiviteit mindert al jaren vaart. Omdat productiviteitsgroei een van de motoren is voor economische groei, is dit een zorgwekkend verschijnsel. In Nederland blijft de productiviteitsgroei al jarenlang steken onder de 1%. De structurele productiviteitsgroei (figuur) (geschoond voor conjuncturele bewegingen) lijkt sinds 2000 alleen maar te vertragen.

In de literatuur worden verschillende oorzaken geopperd voor de daling van de structurele productiviteitsgroei.

Bijvoorbeeld de geringe verspreiding van kennis en technologie tussen bedrijven doordat de productiviteitsgroei van hoogproductieve bedrijven (koplopers) en de rest (volgers) internationaal uiteenloopt. Het CPB vindt dat in Nederland de laatste tien jaar de productiviteitsgroei van Nederlandse koplopers en volgers niet uiteen aan het lopen is. Nederland wordt getypeerd door een relatief groot aandeel kleine bedrijven en die hebben ook een relatief groot aandeel in de groep koplopers. Omdat kleine bedrijven binnen korte tijd vrij snel kunnen groeien, verklaart dat deels de dynamische aard van de groep koplopers.

Een andere gesuggereerde oorzaak voor de vertraging van de productiviteitsgroei betreft het effect van marktmacht van bedrijven op de productiviteitsgroei. Het CPB heeft de relatie tussen ontwikkelingen in productiviteit en marktmacht onderzocht voor Nederland. Hieruit blijkt dat de marktmacht van bedrijven in Nederland niet is toegenomen.

Contactpersonen

Foto Albert van der Horst
Albert van der Horst +31 6 52526165 Lees verder