Kopafbeelding publicaties CPB

Marktordening bij nieuwe ICT-toepassingen

CPB Policy Brief 2016/09, 11 augustus 2016

ICT leidt tot een heel scala aan algemeen toepasbare technologieën. Deze nieuwe technologieën veranderen de economie. Tegelijkertijd brengen ze risico’s voor publieke belangen met zich mee. Beleidsmakers staan voor de uitdaging om met toekomstbestendig beleid deze publieke belangen te borgen en in sommige gevallen vroegtijdig in te grijpen. Bovenstaande casussen laten zien hoe het beleidsraamwerk in deze Policy Brief helpt om dergelijk beleid systematisch vorm te geven.

Lees ook het bijbehorende persbericht.

ICT speelt een centrale rol in de economie: de grootste bedrijven zijn ICT-bedrijven en ICT wordt steeds meer toegepast. ICT maakt nieuwe algemene toepassingen mogelijk, zoals platformen, robots en het internet der dingen. De technologische veranderingen die ICT in gang zet, leiden tot efficiëntere productie en nieuwe diensten. Daarnaast leidt de opkomst van ICT tot nieuwe vragen over klassieke publieke belangen.  De vraag kan bijvoorbeeld gesteld worden of de maatschappij te afhankelijk wordt van dominante ICT-bedrijven. Ook ontstaan nieuwe publieke belangen, zoals de veiligheid van het digitale domein (cybersecurity) en de betrouwbaarheid van digitale informatie. De technologische ontwikkelingen gaan snel, terwijl de gevolgen voor publieke belangen vaak nog niet uitgekristalliseerd zijn. De kosten van nieuw beleid kunnen veranderen over de tijd. Denk bijvoorbeeld aan de kosten van het achteraf aanpassen van de beveiliging van miljoenen websites. Het is daarom belangrijk dat de overheid niet te lang wacht met beleid als er nieuwe technologieën op de markt komen.

In deze CPB Policy Brief laten we zien dat de optimale vorm en timing van overheidsbeleid afhangen van enerzijds de technologische onzekerheid die met de technologie gepaard gaat en anderzijds de aanpassingskosten die bedrijven moeten maken als de technologie verandert. Als er veel technologische onzekerheid is, dan is technologieneutraal beleid wenselijk. Zulk beleid stelt geen eisen aan producten en diensten, waardoor bedrijven meer mogelijkheden hebben om te experimenteren met nieuwe technologie, zoals block-chain of het internet der dingen. Als de aanpassingskosten hoog zijn voor bedrijven, is wachten met nieuw beleid te kostbaar. Dit is bijvoorbeeld het geval bij online identificatie. Als de aanpassingskosten daarentegen laag zijn voor bedrijven en de onzekerheid groot, helpt het als de overheid experimenten met producten en diensten of beleid faciliteert, of zelf uitvoert om de onzekerheid te verminderen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij zelfsturende auto’s en Uber.

Deel deze pagina