Kopafbeelding publicaties CPB

Bilaterale belastingverdragen en buitenlandse investeringen

CPB Policy Brief 2013/07, 30 augustus 2013

In tegenstelling tot hetgeen soms beweerd wordt is Nederland geen belastingparadijs, maar een doorsluisland ten gunste van de belastingplanning van multinationale ondernemingen. Dit verklaart de spilfunctie van Nederland in de wereldwijde directe buitenlandse investeringen.

Lees ook het bijbehorende persbericht en CPB Achtergronddocument.

Het verleggen van investeringsstromen om fiscale redenen gebeurt over een netwerk van landen. Bilaterale verdragen ter voorkoming van dubbele belasting dragen bij aan de aantrekkelijkheid van routes via Nederland.

Belastingverdragen leiden in principe tot een toename van de directe buitenlandse investeringen. Eigen onderzoek bevestigt dat een nieuw belastingverdrag de buitenlandse investeringen met gemiddeld twintig procent verhoogt. Eveneens wordt gevonden dat een spilfunctie in het verdragennetwerk de ingaande en uitgaande investeringsstromen doet toenemen.

Doorsluislanden profiteren ten koste van de belastinginkomsten van gastlanden van de investeringen. Belastingparadijzen, of tax havens, hebben een andere rol in het netwerk. Zij zijn de tijdelijke eindbestemming van uitgekeerde winsten. Het bestaan van belastingparadijzen gaat ten koste van de herkomstlanden.

De belastingverdragen moeten gezien worden in het licht van vestigingsplaatsconcurrentie tussen landen. Daar zitten twee kanten aan. Verminderde opbrengsten van belasting op kapitaalinkomen kunnen nationale overheden disciplineren tot het efficiënter voortbrengen van publieke voorzieningen. Tegelijkertijd komt de maatschappelijk gewenste herverdeling onder druk.

Vanwege de belastingconcurrentie en het verdragennetwerk zullen eenzijdige maatregelen tegen de nadelige gevolgen van internationale belastingplanning van multinationale ondernemingen weinig effect hebben. Hogere effectieve belastingen op kapitaalinkomen leiden ertoe dat de buitenlandse investeringen via andere landen geleid worden. Internationale samenwerking kan effectief zijn als landen bindende afspraken met elkaar maken.

Deel deze pagina