June 8, 2017

Back to normal monetary policy

ECB-beleid werkt, maar weg naar normalisering niet zonder hobbels

Press release
Het ECB-beleid heeft gewerkt: de economische groei en (in mindere mate) de inflatie zijn dankzij het onconventionele beleid verhoogd, en de lange rente is lager. De vraag is nu wanneer en hoe de ECB de portefeuille met overheidsobligaties gaat afwikkelen. Wanneer dit gebeurt, heeft Nederland een goede uitgangspositie, maar dat geldt niet voor alle eurolanden. Voor deze groep helpt versterking van de bankensector en de overheidsfinanciën om beter door de afbouwfase te komen. Bij een herleving van de eurocrisis kan meer risicodeling tussen de eurolanden nodig zijn om de muntunie te redden. Dit schrijft het Centraal Planbureau vandaag in zijn publicatie ‘Onderweg naar normaal monetair beleid’.

Nederland heeft echter een goede uitgangspositie om deze effecten te kunnen opvangen. Net als het bankwezen staan ook onze overheidsfinanciën staan er goed voor. Voor pensioenfondsen en verzekeraars zal een hogere rente per saldo voordelig uitpakken. Voor huishoudens en bedrijven met hoge schulden kan de renteverhoging nadelig zijn. De afbouw van het ECB-beleid is het meest risicovol voor landen met zwakke banken en een hoge overheidsschuld. Dit pleit voor een versterking van de economie en verbetering van de overheidsfinanciën in die landen.

De kans op een nieuwe eurocrisis is kleiner geworden door een noodfonds voor eurolanden in zwaar weer (ESM) en de bereidheid van de ECB om obligaties van die landen op te kopen (OMT). Bovendien is een begin gemaakt met een bankenunie. Het kan blijken dat meer risicodeling in de EMU noodzakelijk is om te overleven als muntunie. Mogelijkheden voor verdere risicodeling zijn voltooiing van de bankenunie en een grotere Europese begroting. Maar meer risicodeling is niet zonder problemen: het kan landen verleiden tot het nemen van grotere risico’s en het vraagt maatschappelijk en politiek draagvlak dat zich niet eenvoudig laat organiseren.

Empirical evidence shows that the unconventional monetary policy of the ECB in recent years has led to lower interest rates on long-term government bonds and higher equity prices in the euro area. There is also some evidence for positive effects on GDP and, to a lesser extent, on inflation. Unwinding these policies will probably lead to higher interest rates and lower growth and inflation. These effects will be greatest in countries with healthy banks, the countries that have also benefited most from the build-up.

The Netherlands has a good starting position for the removal of unconventional ECB policies. Dutch government finances are good and the banking system is healthy again. For pension funds and insurers, a higher interest rate will be beneficial anyway. For households and companies with high debts however, higher interest rates may be detrimental.

Strengthening the economy and improving public finances will help governments to cope with the phasing-out of unconventional monetary policy and be well prepared for potential new economic shocks. This applies especially to those countries that are relatively less well-prepared today. For these countries, there is a trade-off between prudent fiscal policy creating space to offset future economic set-backs and the effects on short-term economic growth. By strengthening the financial sector, these countries can still benefit from the loose monetary policy in the short term and, in the long run, will be better able to absorb economic shocks.

Even so, more risk sharing in EMU may be necessary to survive as a currency union. The euro crisis might start up again or the sustainability of government debt may again be doubted. Having said that, the chance of a new euro crisis has been diminished by improvements to the institutional design of Economic and Monetary Union that pressure from the financial crisis forced. For example, important steps have been taken in the formation of a banking union. However, more risk sharing could be achieved and one option would be through a higher EU budget, with more being paid for at the European level. Unfortunately, more risk sharing is not without problems: it can make it attractive for countries to take greater risks and it requires social and political support that may not exist.

Contacts

Foto Bert Smid
Bert Smid +31 6 11594311 Read more
Foto Adam Elbourne
Adam Elbourne +31 6 27208196 Read more

Read more about