14 mei 2006

Kosten Zuiderzeelijn zijn hoog, baten laag

Een analyse van de Zuiderzeelijn laat zien dat voor alle onderzochte varianten de kosten hoog zijn en de baten laag. Als alternatief om de economische structuur van het Noorden te versterken zijn ook een reeks geheel andere projecten naar voren gebracht.

Het grootste deel van deze projecten bereikt het gestelde doel niet of nauwelijks, in ieder geval niet in de ingediende vorm.

Dit concludeert het CPB in de vandaag uitgebrachte uitgebrachte second opinions op twee onderzoeken van Ecorys. De projectorganisatie Zuiderzeelijn van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat had om die second opinions gevraagd. De eerste is een second opinion op de Kosten-batenanalyse openbaar vervoer-alternatieven Zuiderzeelijn. Dat is een analyse van verschillende spoorprojecten en van het plan voor een "Super Bus". De tweede is een second opinion op de Beoordeling programma Transitiealternatief Zuiderzeelijn. Dat is een beoordeling op hoofdlijnen van andersoortige projecten, zoals op het gebied van toerisme, landbouw, sensortechnologie, energievoorziening enzovoorts.

De Zuiderzeelijn heeft nauwelijks baten voor reizigers
De kosten-batenanalyse van Ecorys ziet er technisch gezien goed uit: de geëigende methodieken zijn correct toegepast. De uitkomsten van de analyse zijn negatief. Voor alle onderzochte varianten geldt dat de geraamde kosten ongeveer de helft hoger zijn dan in 2000. Het gaat nu om bedragen die variëren van 4 mld euro voor de "Super Bus" tot 9 mld euro voor de magneet zweefbaan. De baten voor reizigers zijn laag. Dat is niet verwonderlijk omdat dagelijks slechts 29 000 mensen vanuit de drie noordelijke provincies naar de Randstad reizen of andersom. Zij kunnen al kiezen uit vijf routes, de A7, de A6, de A28, de Veluwelijn en, over niet al te lange tijd, de Hanzelijn. Toevoeging van een zesde route, hoe snel die nieuwe verbinding ook is, kan weinig effect sorteren. Een nieuwe lijn vereist wel de inzet van extra materieel en personeel. Voor sommige varianten zijn daarom de directe baten zelfs negatief.

De nu ingediende alternatieve projecten scoren niet echt goed
Ecorys heeft ook een twintigtal alternatieve projecten beoordeeld. Dat heeft het bureau in het algemeen op een goede en evenwichtige wijze gedaan. De projecten in de clusters MKB/Algemeen en Arbeidspotentieel lijken aan te sluiten bij eerder gesignaleerde knelpunten voor het Noorden, maar ze zijn nog onvoldoende uitgewerkt. Bij de clusters Vestigingslocatie en Woon- en leefklimaat is geen sprake van het oplossen van een wezenlijk knelpunt. Over de twee clusters die Ecorys overwegend positief beoordeelt, Energie en Agribusiness, is het CPB minder positief. Bij de beoordeling van het cluster Energie hecht Ecorys te weinig gewicht aan het feit dat in Europees verband al een systeem van CO2-emissierechten is ingevoerd. Daardoor is voor de energie sector als geheel een emissieplafond van kracht. Gerichte pogingen om de CO2-uitstoot op één locatie verder te beperken zal niet werken. Door het systeem van de emissierechten zal de uitstoot elders toenemen. Bij het cluster Agribusiness kan men zich afvragen of met projecten gericht op instandhouding van de akkerbouw niet teveel wordt gemikt op sterke punten uit het verleden.

Contactpersonen

Foto Dick Morks
Dick Morks +31 6 51681611 Lees meer