Internationale analyse

Met internationale analyses wil het CPB een up-to-date, juist en relevant beeld geven van de invloed van internationale factoren op de Nederlandse economie. Het doet hiervoor onderzoek naar de invloed op de middellange termijn van internationale factoren. De internationale kortetermijnramingen dragen bij aan de CPB-ramingen, waarbij aanpalend (kort) onderzoek hoort naar internationale factoren die van invloed zijn op die ramingen. De Nederlandse economie is zeer afhankelijk van het vrije verkeer van personen, goederen en diensten, en kapitaal in de EU (de vier vrijheden). Het CPB richt zich daarbij in ieder geval de komende jaren op de positie van Nederland in internationale waardeketens en de bijbehorende vraagstukken rond geo-economie, op Europese macro-financiële vraagstukken en gaat aan de slag met een verkenning op het gebied van migratievraagstukken.
Internationale analyse

Veranderende waardeketens en strategische autonomie

Globalisering houdt steeds meer internationale specialisering in, waarbij ieder land zich specialiseert op een bepaalde taak binnen het productieproces. Hierdoor worden waardeketens steeds langer en groeit de internationale handel. Handelskosten zijn essentieel voor bedrijven in de beslissing om over te gaan tot uit- en/of invoer. Wat het CPB nog niet goed weet, is hoe dit soort handelskosten de vorming van waardeketens beïnvloeden.  Daarnaast is er nog weinig zicht op welke rol Nederland speelt binnen deze waardeketens, welke taken Nederland uitvoert, en hoeveel toegevoegde waarde dit nu uiteindelijk oplevert. Internationale waardeketens zijn kwetsbaar voor schokken, zo bleek in het tweede kwartaal van 2020 als gevolg van de coronapandemie. Ook als gevolg van geopolitieke spanningen kunnen er handelsverstoringen optreden. Bij beleidsmakers is er een steeds groter gevoel van ongemak over de grote afhankelijkheid van waardeketens in bepaalde landen. Geopolitieke overwegingen spelen daarin een steeds grotere rol. Wat gebeurt er op de korte en middellange termijn in Nederlandse sectoren als grondstoffen of belangrijke inputs plotseling niet of nauwelijks meer verkrijgbaar zijn door handelsverstoringen? 

Financiële verwevenheid en kwetsbaarheid EMU

De Economische en Monetaire Unie (EMU) bestaat al enige tijd, maar kent nog veel onderdelen die niet afgerond zijn (zoals de Bankenunie) of waarover discussie bestaat over de precieze vormgeving (bijvoorbeeld risicodeling en de kapitaalmarktunie). De coronacrisis heeft de discussie omtrent private risicodeling springlevend gemaakt. Met name de grensoverschrijdende effecten die een symmetrische (iedereen werd door corona geraakt) en asymmetrische (het ene land wordt zwaarder geraakt dan het andere land) aanpak van de coronaschok heeft. De bestrijding van de coronacrisis is grotendeels landenspecifiek geweest, maar er is ook tot gezamenlijke schulduitgifte besloten. De recent toegenomen inflatie binnen de Economische en Monetaire Unie (EMU) laat opnieuw de kwetsbaarheid van de EMU zien. De oplopende inflatie leidt tot zorgen, niet in het minst of en zo ja hoe de EMU landen in staat zijn deze het hoofd te bieden. Maar er zijn ook kansen, bijvoorbeeld in de vorm van stimulering van de vraag en daarmee productie, alsook een daling van reële schulden. De vraag is in hoeverre deze buitenlandse prijsstijgingen leiden tot inflatie in Nederland.

Migratie

Migratie, in de vorm van zowel arbeidsmigratie als vluchtelingenstromen, is binnen de EU een belangrijk thema. Er liggen nog veel vragen op de plank, te denken valt aan: Wat zijn trends in migratiestromen binnen Europa? Wat is het effect van de kleinere welvaartsverschillen binnen Europa? Wat zijn trends in migratiestromen wereldwijd? Welke rol spelen klimaatvluchtelingen? Hoe verhouden regionalisering en globalisering van migratiestromen zich? Het CPB start voor dit relatief nieuwe onderwerp eerst met een verkenning, waaruit een onderzoeksagenda komt voor meer verdiepend onderzoek.

23 mei 2024

Het ene tarief is het andere niet

CBAM, de nieuwe Europese CO2-invoerheffing, beprijst een negatief extern effect: CO2-uitstoot. De CBAM zorgt dat er minder CO2-uitstoot uit de EU ‘weglekt’. CPB’er Rutger Teulings gaat hier dieper op in.

Portretfoto Rutger Teulings
25 april 2024

Europese importheffing op CO2 effectief tegen weglek

Vanaf 2026 introduceert de EU geleidelijk een CO2-importheffing aan de buitengrens (CBAM), om verplaatsing van CO2-uitstoot naar buiten de EU tegen te gaan. CBAM vermindert deze CO2-weglek met ongeveer een derde.

Smelterij
9 april 2024

Economische dynamiek en migratie

Migratie wordt in belangrijke mate bepaald door de vraag naar arbeid. Dit betekent dat, naast direct migratiebeleid, ook economisch beleid dat de arbeidsvraag beïnvloedt een aanzienlijke invloed kan hebben op migratie van en naar Nederland.

Fabriekswerker 740
14 maart 2024

Een handelscijfer vertelt niet het hele verhaal

Een cijfer zegt niet alles. Wat betekent het als het Westen zich loskoppelt van China en Rusland? Het korte antwoord is 0,4%, maar wat betekent dit? In haar column gaat CPB’er Gerdien Meijerink hier op in.

Portretfoto Gerdien Meijerink
5 maart 2024

Geopolitieke scenario's voor de wereldhandel

De invoering van brede handelsbeperkingen tussen het Westen en Rusland en China (ontkoppeling) leidt op de korte termijn tot aanzienlijke verschuivingen in de handelsstromen.

Vrachtschip
14 februari 2024

Nederlandse brievenbusbloemen, uit Kenia

Waarmee verdienen we ons geld in Nederland? Een steeds groter deel wordt verdiend door dienstenactiviteiten, steeds minder door productieactiviteiten. Lees het in de nieuwe CPB-column

Portretfoto Marcel Timmer
13 december 2016

Decemberraming 2016: economische vooruitzichten 2017

De economische groei zet door. Zowel dit jaar, als in 2017 neemt het bbp met 2,1% toe. De werkloosheid daalt volgend jaar naar 5,3% en de overheidsbegroting is in evenwicht. De koopkracht neemt toe met 0,7%. De internationale omgeving blijft echter onzeker.

20 september 2016

Macro Economische Verkenning (MEV) 2017

Het Centraal Planbureau (CPB) presenteert in de MEV 2017 analyses en prognoses voor de Nederlandse economie en de wereldeconomie in de jaren 2016 en 2017.

21 maart 2016

Centraal Economisch Plan (CEP) 2016

Mondiaal zet het gematigde economisch herstel door, met een groei van de wereldeconomie van 2,9% dit jaar en 3,2% volgend jaar.

24 mei 2024

Wereldhandelsmonitor maart 2024

Het wereldhandelsvolume is in maart 0,6% afgenomen ten opzichte van februari, volgend op een stijging van 1,6% in februari.

Wereldhandelsmonitor Maart 2024 NL
25 april 2024

Wereldhandelsmonitor februari 2024

Het wereldhandelsvolume is in februari 1,0% toegenomen ten opzichte van januari, volgend op een daling van 0,7% in januari (initiële schatting: 0,9%). Dit blijkt uit de CPB Wereldhandelsmonitor.

Wereldhandel februari 2024 NL
25 maart 2024

Wereldhandelsmonitor januari 2024

Het wereldhandelsvolume is in januari 2024 met 0,9% toegenomen ten opzichte van december. Die maand kende een stijging van 0,8%. Dit blijkt uit de maandelijkse CPB Wereldhandelsmonitor.

Wereldhandel januari 2024
23 februari 2024

Wereldhandelsmonitor december 2023

Het wereldhandelsvolume is in december 2023 met 1,0% toegenomen ten opzichte van november. Die maand kende een daling van 1,3%. Dit blijkt uit de maandelijkse CPB Wereldhandelsmonitor.

Wereldhandel december 2023
25 januari 2024

Wereldhandelsmonitor

Het wereldhandelsvolume nam in november 2023 met 1,4% af ten opzichte van oktober, toen er een stijging van 0,7% plaatsvond. Dit blijkt uit de maandelijkse CPB Wereldhandelsmonitor.

Wereldhandel november 2023
22 december 2023

Wereldhandelsmonitor

Het wereldhandelsvolume is in oktober 2023 met 0,4% toegenomen ten opzichte van september. Die maand kende een stijging van 0,3%. Dit blijkt uit de maandelijkse CPB Wereldhandelsmonitor.

Wereldhandel oktober 2023

Contactpersonen