Kopafbeelding publicaties CPB

De geografische reikwijdte van agglomeratievoordelen

CPB Discussion Paper 376, 28 februari 2018

Deze studie bestudeert de geografische reikwijdte van agglomeratievoordelen aan de hand van Nederlandse loondata. We concluderen dat enkel grote tot middelgrote steden profiteren van agglomeratievoordelen. De omvang van het agglomeratievoordeel is sterk afhankelijk van de hoeveelheid verstedelijking op 5 á 10 kilometer afstand. Naarmate de afstand tot stedelijk gebied toeneemt, neemt de omvang van het agglomeratievoordeel verder af. Na 40-80 kilometer afstand is het effect niet meer statistisch significant.

Lees ook Policy Brief 2018/05 'Opties om de stedelijke productiviteit te bevorderen' ,het bijbehorende persbericht en Discussion Paper 377.

Werknemers in grote steden ontvangen, gemiddeld gezien, een hoger loon dan werknemers in kleine steden of op het platteland. Dit loonverschil wordt kleiner na correctie voor persoonlijke vaardigheden en verschillen in de sectorstructuur, maar blijft significant. Deze loonpremie suggereert dat steden substantiële productievoordelen bezitten, de zogenoemde agglomeratievoordelen. Deze studie onderzoekt welke afstand agglomeratievoordelen kunnen overbruggen. Of, in andere woorden, profiteren alleen bedrijven in Amsterdam van de stedelijke dichtheid in Amsterdam, of kunnen ook Amstelveen, Gouda of zelfs Eindhoven hiervan meeprofiteren?

Deze studie laat zien dat steden een kritische urbanisatiedrempel moeten overschrijden om van agglomeratievoordelen te kunnen profiteren. Hierdoor hebben enkel grote tot middelgrote steden profijt van verstedelijking. De omvang van het agglomeratievoordeel hangt bovendien sterk af van de hoeveelheid verstedelijking op 5 á 10 kilometer afstand: 100.000 extra banen op deze afstand levert gemiddeld een 0,82% hoger loon op. Verstedelijking binnen 5 kilometer afstand leidt niet tot statistisch significant hogere lonen. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat agglomeratievoordelen op korte afstand niet opwegen tegen de nadelen van verstedelijking, zoals files. Ook kunnen de agglomeratievoordelen binnen vijf kilometer neerslaan in hogere grondprijzen in plaats van hogere lonen. Ná 10 kilometer neemt het effect van verstedelijking verder af, maar blijft significant positief tot 40-80 kilometer. Deze bevindingen weerspiegelen het grote ruimtelijke bereik van de productiviteitsvoordelen van verstedelijking in Nederland.

Tot slot vindt deze studie geen bewijs voor productiviteitsvoordelen in Nederland als gevolg van de nabijheid van verstedelijking in België of Duitsland. Dit resultaat suggereert dat de landsgrens nog steeds een substantiële belemmering vormt voor grensoverschrijdende economische interactie.

Dit artikel betreft een aangepaste versie van het artikel dat is gepubliceerd op 21 februari 2017. Het originele artikel is hier terug te vinden.
 

Deel deze pagina