1 maart 2021

Keuzes in Kaart 2022-2025

CPB presenteert tiende editie doorrekening verkiezingsprogramma’s

Persbericht
Het Centraal Planbureau heeft zojuist de resultaten van de doorrekening van de verkiezingsprogramma’s van tien politieke partijen gepubliceerd. ‘Keuzes in Kaart 2022-2025’ biedt een overzicht van de budgettaire en de economische gevolgen van de beleidskeuzes van de partijen. CPB-directeur Pieter Hasekamp: “Er zijn grote verschuivingen zichtbaar. Een aantal partijen kiest voor ingrijpende stelselherzieningen, vaak gericht op het omvormen van het toeslagenstelsel. Vrijwel alle partijen vergroten de overheidsuitgaven en geven een impuls aan de economie. Daarnaast zien we dat alle partijen de lasten voor bedrijven verhogen en dat de meeste partijen financiële lasten verschuiven naar toekomstige generaties.”
Main image

Deelname aan ‘Keuzes in Kaart’ is vrijwillig. VVD, CDA, D66, GroenLinks, SP, PvdA, ChristenUnie, SGP, DENK en 50PLUS hebben van het aanbod gebruik gemaakt om hun verkiezingsprogramma door te laten rekenen. De doorrekening concretiseert de plannen van politieke partijen en legt iedereen langs dezelfde meetlat, zodat budgettaire en economische gevolgen van de beleidskeuzes goed vergeleken kunnen worden. 

Keuzes en afruilen

Voor deze editie van Keuzes in Kaart, de tiende sinds de start van deze traditie in 1986, zijn in totaal bijna 2000 maatregelen doorgerekend. Vaak is er sprake van afruilen; hogere uitgaven kunnen bijvoorbeeld economische groei op korte termijn stimuleren, maar financiële lasten naar toekomstige generaties verschuiven. Dat zijn politieke afwegingen. De doorrekening brengt die afwegingen in kaart, maar onthoudt zich van een oordeel over de gemaakte keuzes. 

Geen stemwijzer

Het CPB berekent budgettaire en economische effecten van maatregelen. Dat is uiteraard maar één aspect van de beleidskeuzes die bij verkiezingen voorliggen. De doorrekening is dan ook geen stemwijzer. Een aantal partijen heeft het verkiezingsprogramma ook op andere aspecten door laten rekenen door het Planbureau voor de Leefomgeving. Zie de website van het PBL voor meer informatie.

Bekijk de videoregistratie van de persconferentie in perscentrum NieuwsPoort waar CPB en PBL de doorrekeningen op 1 maart 2021 gepresenteerd hebben. De doorrekening van de verkiezingsprogramma’s is beschikbaar in de vorm van te downloaden PDF-bestanden met uitleg en verwijzingen. Daarnaast is er een interactieve datavisualisatie, die inzicht geeft in de onderlinge verschillen tussen partijen. Bekijk ook de presentatie die gebruikt is tijdens de persconferentie. Alle relevante CPB-publicaties voor deze doorrekening zijn ook te vinden op de verkiezingen-tijdlijn.

Noot voor de redactie: 
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met deze CPB-specialisten: 

Onderwerp Contactpersoon Telefoonnummer
Algemene informatie & interviewverzoeken Jeannette Duin 06 15698340
Projectleider Keuzes in Kaart Diederik Dicou 06 22827239
Begroting, EMU-saldo en overheidsschuld Bert Smid 06 11594311
Zorg Jonneke Bolhaar 06 46941319
Macro-economische effecten Wim Suyker 06 52485860
Koopkracht Patrick Koot 06 46360575
Langetermijn beleidseffecten op inkomensverdeling Patrick Koot 06 46360575
Structurele werkgelegenheidseffecten Yvonne Adema 06 15011560
Financiële lasten voor toekomstige generaties Iris van Tilburg 06 31754461
Woningmarkt Francis Weyzig 06 27511852
Milieu Esther Mot 06 11523709
Klimaat Sander Hoogendoorn 06 29997476
Mobiliteit Rob Euwals 06 55736513

Vragen en antwoorden

Heeft doorrekenen wel nut, nu er door COVID-19 onzekerheid is over de economische vooruitzichten?
Ook bij de onzekerheid die de coronacrisis met zich meebrengt, heeft de doorrekening toegevoegde waarde. De waarde van de doorrekening is immers niet zozeer gelegen in een voorspelling van de uitkomsten van een enkele partij, maar juist in de onderlinge vergelijking. Bovendien kijken we naar de hele kabinetsperiode (2022-2025) en de lange termijn, en daar is de onzekerheid als gevolg van corona kleiner dan op de korte termijn.

Zijn de resultaten wel zo zeker als ze nu worden gepresenteerd?
Bij dit soort doorrekeningen is er altijd onzekerheid. De doorrekening moet vooral worden gezien als hulpmiddel dat inzicht geeft in verschillen tussen wat partijen willen, en hoe dat doorwerkt in de economie. Daarbij geldt dat de onzekerheid over beleidseffecten kleiner is dan de onzekerheid over de economische ontwikkeling in de toekomst.

Waarom zijn er maar tien verkiezingsprogramma’s doorgerekend? 
Deelname is op vrijwillige basis. De doorrekening is een intensief proces in een kort tijdsbestek dat veel capaciteit van het CPB vraagt. Om de kwaliteit te kunnen waarborgen, is het niet mogelijk om de programma’s van alle partijen die meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen – ditmaal zijn dat er 37. Daarom zijn uitsluitend de dertien partijen die bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen zetels hebben behaald uitgenodigd voor deelname.

Hoeveel partijen deden er vorige keer mee? 
In 2017 deden er 11 partijen mee. Dit jaar doet 50PLUS voor het eerst mee, de overige partijen deden ook bij de vorige editie mee. Toen namen ook VNL en de Vrijzinnige Partij deel. 

Woordvoerders

Foto Jeannette Duin
Jeannette Duin +31 6 15698340 Lees verder

Hierboven kunt u de videoregistratie bekijken van de persconferentie in perscentrum NieuwsPoort waar CPB en PBL de doorrekeningen op 1 maart 2021 gepresenteerd hebben.

De doorrekening van de verkiezingsprogramma’s is beschikbaar in de vorm van te downloaden PDF-bestanden met uitleg en verwijzingen. Daarnaast is er een interactieve datavisualisatie, die inzicht geeft in de onderlinge verschillen tussen partijen. Bekijk ook de presentatie die gebruikt is tijdens de persconferentie. Alle relevante CPB-publicaties voor deze doorrekening zijn ook te vinden op de verkiezingen-tijdlijn.

Contactpersonen

Foto Jeannette Duin
Jeannette Duin +31 6 15698340 Lees verder
Foto Diederik Dicou
Diederik Dicou +31 6 22827239 Lees verder
Foto Bert Smid
Bert Smid +31 6 11594311 Lees verder

Lees meer over