26 april 2015

Kansrijk arbeidsmarktbeleid

CPB brengt effecten arbeidsmarktbeleid in kaart

Persbericht
Minder loondoorbetaling bij ziekte kost werkgelegenheid. Het terugbrengen van de maximale WW-duur naar drie jaar eveneens. Vooral fiscaal beleid gericht op moeders met jonge kinderen vergroot de participatie op de arbeidsmarkt. Dit zijn drie bevindingen uit het CPB Boek 16 'Kansrijk Arbeidsmarktbeleid' dat vandaag is gepubliceerd.

In het boek worden ook de effecten van tientallen andere mogelijke beleidsmaatregelen in kaart gebracht, op het gebied van fiscale stimulering van de arbeidsparticipatie, socialezekerheidsuitkeringen en ontslagbescherming. Kansrijk Arbeidsmarktbeleid is het eerste deel uit de nieuwe reeks Kansrijk Beleid van de drie planbureaus, CPB, PBL, en SCP.

Maatregelen die de hoogte, het bereik en de duur beperken van de uitkeringen in de sociale zekerheid leveren vrijwel altijd meer werkgelegenheid op. Maar deze maatregelen leiden ook tot meer inkomensongelijkheid. Dit geldt bijvoorbeeld voor het verkorten van de maximale WW-duur naar 12 maanden, net als voor het beperken van de uitkeringshoogte in de diverse ziekte- en arbeidsongeschiktheidsregelingen.

Het verschil tussen tijdelijke en vaste contracten is in geen enkel ander OESO-land zo hoog als in Nederland en de doorstroming naar vaste contracten is beperkt. Maatregelen die bij de ontslagbescherming het verschil verkleinen tussen flexibele vormen van arbeid en vaste contracten, hebben een kleinere tweedeling van de arbeidsmarkt tot gevolg.

Fiscale stimulering van de arbeidsparticipatie heeft steeds minder effect in Nederland. Wel blijkt dat de keuze om wel of niet te gaan werken nog steeds gevoeliger is voor fiscale prikkels dan het aantal dagen per week waarop wordt gewerkt. Vooral moeders van jonge kinderen zijn nog fiscaal te prikkelen om (meer) te gaan werken. Een hogere inkomensafhankelijke combinatiekorting of een lager kindgebonden budget zijn voorbeelden van beleidsopties die relatief veel werkgelegenheid opleveren.

De reeks Kansrijk Beleid is een gezamenlijk initiatief van het Centraal Planbureau (CPB), het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). In de reeks worden op verschillende terreinen de effecten van beleidsmaatregelen in kaart gebracht, ten behoeve van politici en andere beleidsmakers. Afhankelijk van het onderwerp worden de delen door één of meerdere planbureaus geschreven.

Lees ook de bijbehorende CPB Notitie en CPB Achtergronddocument.

Lees het persbericht, de bijbehorende Notitie en Achtergronddocument en een externe evaluatie door Prof. Ingrid Robeyns en Dr. Rutger Claassen (beiden Universiteit Utrecht). Deze externe evaluatie is hieronder bijgevoegd als bijlage-bestand. In een volgende uitgave van deze serie "Kansrijk" komen activerend arbeidsmarktbeleid, loonvormingsbeleid en pensioenen/AOW aan bod.

Lees ook: 'Kansrijk Arbeidsmarktbeleid, deel 2' (april 2016).

Een aantal van deze effecten en afwegingen brengt het CPB in kaart in het Boek 'Kansrijk Arbeidsmarktbeleid'. In dit boek staan de beleidsknoppen op het gebied van fiscale stimulering van de arbeidsparticipatie, socialezekerheidsuitkeringen en ontslagbescherming centraal.

Fiscale stimulering van de arbeidsparticipatie heeft in Nederland steeds minder effect. De mensen die nu nog niet werken of op zoek zijn naar werk, zijn steeds moeilijker te prikkelen om dat wel te doen. De keuze om wel of niet te gaan werken is gevoeliger voor fiscale prikkels dan de keuze voor het aantal dagen per week. Van het resterende arbeidspotentieel zijn vooral moeders van jonge kinderen nog fiscaal te prikkelen om (meer) te gaan werken. Een hogere inkomensafhankelijke combinatiekorting of een lager kindgebonden budget zijn voorbeelden van beleidsopties die relatief veel werkgelegenheid opleveren. Een lager kindgebonden budget leidt daarbij tot een toename in de inkomensongelijkheid, een hogere combinatiekorting niet.

Maatregelen die de hoogte, het bereik en de duur van de socialezekerheidsuitkeringen beperken, leveren vrijwel altijd meer werkgelegenheid op, maar leiden ook tot meer inkomensongelijkheid. Ook het verkorten van de maximale WW-duur heeft een aanzienlijk effect op de werkgelegenheid. In ziekte- en arbeidsongeschiktheidsregelingen leveren eveneens vooral beleidsopties die de uitkeringshoogte beperken werkgelegenheidswinst op. Bijvoorbeeld een lager maximaal dagloon, een lagere WGA-uitkering of de introductie van een aparte regeling voor niet-werkgebonden arbeidsongeschiktheid (risque social). Een verkorting van de loondoorbetalingsverplichting van werkgevers naar één jaar leidt tot een hogere instroom in de regeling voor arbeidsongeschiktheid, en dat is slecht voor de overheidsfinanciën en de werkgelegenheid.

Op het terrein van ontslagbescherming leveren maatregelen die het verschil tussen flexibele vormen van arbeid en vaste contracten verkleinen, minder tweedeling van de arbeidsmarkt op. Het verschil tussen tijdelijke en vaste contracten is in geen enkel ander OESO-land zo hoog als in Nederland en de doorstroming naar vaste contracten is hier heel beperkt. Het toepassen van ontslagvergoedingen bij het niet-verlengen van korte tijdelijke contracten vermindert deze segmentering van de arbeidsmarkt. Een ander doel van ingrepen in ontslagbeschermingsbeleid is belemmeringen voor vrijwillige arbeidsmobiliteit weg te nemen. Een lager of meeneembaar transitiebudget, of het vervangen van het lifo-onderdeel in het afspiegelingsbeginsel door een alternatieve selectieregel zijn voorbeelden van beleidsopties die dit kunnen bewerkstelligen.

Downloads

Engels, Pdf, 523.2 KB

Contactpersonen

Lees meer over