19 september 2017

MEV 2018 (sept 2017), raming voor 2017 en 2018

Economie floreert; krappere arbeidsmarkt

Persbericht
De Nederlandse economie floreert. Met groeicijfers van 3,3% (dit jaar) en 2,5% (2018) behoort Nederland tot de Europese koplopers. De overheidsfinanciën zijn bovendien gezond. Voor beide jaren kent de begroting een overschot en de overheidsschuld ligt onder het Brusselse plafond. Tegelijkertijd trekt de arbeidsmarkt snel aan, wat zich uit in tekenen van krapte. Bedrijven hebben bijvoorbeeld meer moeite om geschikt personeel te vinden. Dat concludeert het Centraal Planbureau (CPB) in de Macro Economische Verkenning (MEV).
Main image

De groei van de Nederlandse economie kent een brede basis. De goedererenuitvoer presteert bovengemiddeld, de consumptie profiteert van de aantrekkende werkgelegenheid en om aan de hoge vraag te kunnen voldoen gaan bedrijven meer investeren. Door de zeer levendige huizenmarkt liggen de woninginvesteringen op een hoog niveau, al gaat dat de komende jaren – als gevolg van de vergevorderde inhaalslag op de huizenmarkt en de tekorten aan arbeidskrachten in delen van de bouw – wel afzwakken.

Op de arbeidsmarkt zijn de ontwikkelingen ronduit positief. De werkgelegenheid stijgt, net als het aantal gewerkte uren per werkzame persoon. Ook zijn er meer openstaande vacatures. Deze gunstige situatie houdt voorlopig aan, waardoor de krapte op de arbeidsmarkt toeneemt. Dit versterkt de positie van werkenden ten opzichte van werkgevers. Verbetering van arbeidsvoorwaarden in de vorm van hogere lonen, meer vaste naast flexibele contracten en hogere tarieven voor zzp’ers komt dan in zicht.

Als gevolg van de aanhoudende economische groei en de daarmee samenhangende stijging van belastinginkomsten en daling van werkloosheiduitkeringen loopt het begrotingsoverschot in 2017 en 2018 op. De geraamde overschotten zijn ruimer dan in de periode 2006-2008 en ook groter dan elders in het eurogebied. Qua koopkracht gaan alle groepen die het CPB onderscheidt er komend jaar in doorsnee op vooruit. Voor werkenden neemt de mediane koopkracht in 2018 het sterkst toe (+0,8%). Gepensioneerden zien hun inkomen met 0,6% stijgen en uitkeringsgerechtigden hebben volgend jaar 0,3% meer te besteden.

Mondiaal groeit de economie in 2017 met 3,4% en met 3,6% in 2018. Voor de eurozone wordt een groei geraamd van 2,0% in 2017 en 1,8% in 2018. De aantrekkende economische groei gaat gepaard met een toenemende wereldhandel. Deze gunstige vooruitzichten zijn zowel mondiaal als binnen Europa omgeven met risico’s en onzekerheden. Het gaat dan onder andere om het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank, noodlijdende Italiaanse banken, de brexit, het financiële beleid van de Verenigde Staten en de geopolitieke spanningen rond Noord-Korea. Naast deze neerwaartse risico’s kan het echter ook zo zijn dat de conjuncturele opleving in Europa en de Verenigde Staten momenteel wordt onderschat.

In de MEV concludeert het CPB ook dat een revisie nodig is van het beeld dat het Nederlandse onderwijs vooral goed is in het bedienen van leerlingen die minder goed meekomen. Nederland blijkt een Europese middenmoter wat betreft scholieren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten. Dit pleit voor aanvullend beleid gericht op het aanboren van onbenut potentieel onder mensen met minder talent.

De nieuwste economische vooruitzichten wijken nauwelijks af van de in augustus gepubliceerde voorlopige raming (cMEV).

Fan Charts September 2017

De figuren tonen zogenaamde fan charts rondom de MEV-2018-puntvoorspelling voor bbp-groei, hicp-inflatie, werkloosheid en het feitelijk EMU-saldo.

De dikgedrukte lijn betreft de realisaties (2012-2016) en de MEV2018-puntvoorspellingen voor 2017 en 2018. Rondom het centrale pad wordt een waaier van betrouwbaarheidsintervallen getoond:
•    30% betrouwbaarheidsinterval dat loopt van het 35e t/m 65e percentiel, donkerblauw gebied
•    60% betrouwbaarheidsinterval dat loopt van het 20e t/m 80e percentiel, donkerblauw + blauw gebied
•    90% betrouwbaarheidsinterval dat loopt van het 5e t/m 95e percentiel, donkerblauw + blauw + lichtblauw gebied

De kans is dus 30% dat de uitkomst in het donkerblauwe gebied uitkomt en de kans is 10% dat de uitkomst buiten de waaier valt. Met andere woorden, de waaier is een grafische weergave van de waarschijnlijkheid van de verschillende uitkomsten. De dikgedrukte lijn geeft de meest waarschijnlijke uitkomst weer en uitkomsten zijn waarschijnlijker naarmate ze dichter bij de dikgedrukte lijn liggen.

Lees ook het bijbehorende CPB Achtergronddocument.

Downloads

Engels, Pdf, 105.4 KB

Contactpersonen

Foto Adam Elbourne
Adam Elbourne +31 6 27208196 Lees meer
19 september 2017

Certificering budgettaire ramingen fiscale maatregelen

Dit jaar certificeert het Centraal Planbureau voor het eerst de verwachte gevolgen van de fiscale wetswijzigingen en -voorstellen in het Belastingplan van het ministerie van Financiën. Certificering is een manier om de transparantie en kwaliteit van de ramingen in het Belastingplan te borgen.

Met de certificering wordt invulling gegeven aan het advies in het rapport van de Studiegroep Begrotingsruimte.

In deze CPB Notitie zijn in totaal 65 ramingen gecertificeerd. Hiervan hebben er eenentwintig een mogelijk budgettair effect. Voor deze maatregelen wordt tevens een inschatting van de onzekerheid gemaakt. Na de marginale beoordeling zijn, in overeenstemming met het toetsingskader vier maatregelen uitvoerig beoordeeld. Tabellen 1 en 2 geven een overzicht van alle gecertificeerde maatregelen. In de navolgende paragraaf wordt de certificering van en de onzekerheidsanalyse voor enkele specifieke ramingen toegelicht.

Contactpersonen

Foto Maurits van Kempen
Maurits van Kempen +31 6 25309291 Lees meer
19 september 2017

Raming van het bijstandsvolume in de MEV 2018

Deze CPB Notitie geeft een toelichting op de raming van het bijstandsvolume in de MEV 2018. Het CPB raamt het gemiddelde aantal bijstandsuitkeringen op 393.000 in 2017. Dit is een daling van 2.000 uitkeringen ten opzichte van het gerealiseerde volume in 2016. Aan de ene kant heeft de dalende werkloosheid een neerwaarts effect op het aantal bijstandsuitkeringen. Aan de andere kant hebben beleidseffecten en instroom door vluchtelingen een opwaarts effect. Naar verwachting daalt het aantal uitkeringen in 2018 verder naar 384.000.

Voor de bekostiging van uitkeringen op grond van de Participatiewet ontvangen gemeenten een budget. De hoogte van het budget wordt bepaald op basis van een raming voor het aantal uitkeringsgerechtigden en de gemiddelde hoogte van een uitkering. Het CPB publiceert ramingen van het aantal bijstandsuitkeringen in het lopende en komende jaar in het Centraal Economisch Plan (CEP) in maart en in de Macro Economische Verkenning (MEV) in september. Het uitgangspunt in de raming is de ramingsregel die het verband weergeeft tussen mutaties in de werkloze beroepsbevolking (WBB) en de mutatie in de bijstand.

Paragraaf 2 geeft een onderbouwing van de bijstandsraming in de MEV 2018 voor het jaar 2017. Paragraaf 3 bevat een vooruitblik naar 2018. De werking van de ramingsregel wordt toegelicht in een tekstkader.

Contactpersonen

19 september 2017

Raming september 2017 (MEV 2018), cijfers

De Nederlandse economie floreert. Met groeicijfers van 3,3% (dit jaar) en 2,5% (2018) behoort Nederland tot de Europese koplopers. De overheidsfinanciën zijn bovendien gezond. Voor beide jaren kent de begroting een overschot en de overheidsschuld ligt onder het Brusselse plafond. Tegelijkertijd trekt de arbeidsmarkt snel aan, wat zich uit in tekenen van krapte. Bedrijven hebben bijvoorbeeld meer moeite om geschikt personeel te vinden.

Economische groei in Nederland, 2008-2018

Deze grafiek toont de groei van het Bruto Binnenlands Product in Nederland van 2008 t/m 2018

Kerngegevenstabel 2015-2018, 19 september 2017

Internationale economie
  2015 2016 2017 2018
Relevant wereldhandelsvolume goederen
en diensten (%)

3,8

3,6

4,3

4,0

Concurrentenprijs (goederen en diensten,
exclusief grond- en brandstoffen (%)

7,9

-3,7

0,6

0,0

Olieprijs (dollars per vat)

51,9

43,3

49,3

49,5

Eurokoers (dollar per euro)

1,11

1,11

1,11

1,14

Lange rente Nederland (niveau in %)

0,7

0,3

0,6

0,8


Volume bbp en bestedingen
  2015 2016 2017 2018
Bruto binnenlands product
(bbp, economische groei, %)

2,3

2,2

3,3

2,5

Consumptie huishoudens (%)

2,0

1,6

2,2

2,4

Consumptie overheid (%)

-0,2

1,2

0,6

1,6

Investeringen (inclusief voorraden, %)

11,2

3,1

6,3

4,8

Uitvoer van goederen en diensten (%)

6,5

4,3

4,9

4,5

Invoer van goederen en diensten (%)

8,4

4,1

4,5

5,1


Prijzen, lonen en koopkracht (toelichting/begrippen)
  2015 2016 2017 2018
Prijs bruto binnenlands product (%)

0,8

0,6

1,1

1,6

Uitvoerprijs goederen en diensten
(exlusief energie, %)

1,5

-0,9

1,0

0,3

Prijs goedereninvoer (%)

-5,4

-4,4

3,6

-0,5

Inflatie (geharmoniseerde
consumentenprijsindex, hicp, %)

0,2

0,1

1,3

1,3

Loonvoet bedrijven (per uur, %)

-0,2

0,6

2,2

3,2

Contractloon bedrijven (%)

1,2

1,5

1,6

2,2

Koopkracht, statisch, mediaan,
alle huishoudens (%)

1,0

2,7

0,3

0,6


Arbeidsmarkt
  2015 2016 2017 2018
Beroepsbevolking (%)

0,4

0,4

0,8

1,1

Werkzame beroepsbevolking (%)

1,0

1,3

2,0

1,7

Werkloze beroepsbevolking
(in duizend personen)

614

538

440

390

Werkloze beroepsbevolking
(niveau in % beroepsbevolking)

6,9

6,0

4,9

4,3

Werkgelegenheid (in uren, %)

0,6

2,0

2,0

1,6


Overig
  2015 2016 2017 2018
Arbeidsinkomensquote
bedrijven (niveau in %) (a)

72,2

72,9

72,5

73,0

Arbeidsproductiviteit
bedrijven (per uur, %)

1,5

0,4

1,5

1,0

Individuele spaarquote
(niveau in % beschikbaar inkomen)

-0,4

0,3

0,3

0,5

Saldo lopende rekening
(niveau in % bbp)

8,3

8,7

8,8

8,5


Collectieve sector (toelichting/begrippen)
  2015 2016 2017 2018
EMU-saldo (% bbp)

-2,1

0,4

0,6

0,8

EMU-schuld (ultimo jaar, % bbp)

64,6

61,8

57,2

53,7

Collectieve lasten (% bbp)

37,3

38,7

38,8

38,9

Bruto collectieve uitgaven (% bbp)

45,2

43,8

43,0

42,5

Aanvullende kerngegevens 2015-2018

Investeringen en uitvoer
  2015 2016 2017 2018
Bruto investeringen bedrijvensector
(exclusief woningen %)

10,0

3,0

5,9

4,9

Investeringen bedrijven in woningen (%)

20,9

19,0

12,8

6,1

Uitvoer van binnenslands geproduceerde
goederen (exclusief energie, %)

4,4

4,4

5,4

4,6

Wederuitvoer goederen
(exclusief energie, %)

6,9

5,9

7,0

6,0


Prijzen,overheid, nationale cpi en contractloon marktsector (toelichting/begrippen)
  2015 2016 2017 2018
Nationale consumenten prijsindex (cpi, %)

0,6

0,3

1,4

1,4

Afgeleide nationale consumentenprijsindex
(cpi, %)

0,4

0,3

1,4

1,3

Loonvoet sector overheid (%)

3,2

1,6

3,0

2,7

Prijs overheidsconsumptie,
beloning werknemers (%)

1,0

1,8

3,6

2,4

Prijs overheidsconsumptie,
netto materieel (imoc, %)

0,4

0,8

1,4

1,4

Prijs intermediair verbruik (%)

0,9

0,7

2,4

1,8

Prijs bruto overheidsinvesteringen
(iboi, %)

-0,3

0,3

1,0

1,3

Prijs nationale bestedingen (%)

0,1

0,5

1,5

1,6

Prijs toegevoegde waarde bedrijven (%)

0,9

0,2

1,0

1,5

Contractloon marktsector (%)

1,2

1,5

1,6

2,2


Diverse kerngegevens (in niveaus) (toelichting/begrippen)
  2015 2016 2017 2018
Bruto binnenlands product
(bbp, in miljarden euro's)

683,5

702,6

733,4

764,3

Bevolking (in duizenden personen)

16940

17030

17125

17210

Beroepsbevolking (in duizenden personen)

8907

8942

9015

9110

Werkloze beroepsbevolking nationale definitie
(in duizenden personen)

680

581

470

420

Werkloze beroepsbevolking nationale definitie
niveau, % beroepsbevolking)

8,6

7,3

5,9

5,2

Bruto modaal inkomen (euro)

35500

36000

36500

37500

(a) Het CPB gebruikt met ingang van de MEV 2018 een nieuwe berekening van de arbeidsinkomensquote (AIQ). Deze nieuwe berekeningswijze houdt beter rekening met het arbeidsinkomen van zelfstandigen en sluit daarom beter aan bij de huidige economische realiteit. Hierover is een gezamenlijke notitie van het CBS, CPB en DNB met meer toelichting beschikbaar.

Contactpersonen

Foto Wim Suyker
Wim Suyker +31 6 52485860 Lees meer
Foto Daniël van Vuuren
Daniël van Vuuren +31 6 52485859 Lees meer

Contactpersonen

Lees meer over