24 juli 2020

Zorgkeuzes in Kaart 2020: Analyse van beleidsopties van politieke partijen voor de zorg

Zorgkeuzes in Kaart (ZiK) 2020 inventariseert een breed scala aan beleidsopties voor de zorg voor de volgende kabinetsperiode. Negen politieke partijen hebben hiertoe maatregelen aangeleverd. Daarnaast bevat de rapportage een actualisatie van maatregelen uit ZiK 2015. De analyse is uitgevoerd door het CPB en ambtenaren van de ministeries van VWS en Financiën en is door de ministers van VWS en Financiën zonder kabinetsreactie aan de Tweede Kamer aangeboden.
Main image

Lees ook:

24 juli 2020

Eigen betalingen in de Zorgverzekeringswet: bijlage bij het rapport 'Zorgkeuzes in Kaart 2020'

In 'Zorgkeuzes in Kaart 2020' is een nieuwe methodiek gebruikt om de budgettaire effecten van wijzigingen van de vormgeving van eigen betalingen in de Zorgverzekeringswet (Zvw) te kwantificeren. Voorbeelden van zulke wijzigingen zijn het afschaffen van het verplicht eigen risico in de Zvw of het vervangen van het verplicht eigen risico door een procentueel eigen risico. De basis van de nieuwe methodiek is een nieuw microsimulatiemodel dat is ontwikkeld door het Centraal Planbureau. In dit achtergronddocument wordt het simulatiemodel beschreven en wordt uitgelegd hoe het model is ingezet voor 'Zorgkeuzes in Kaart 2020'. Daarnaast worden de belangrijkste uitkomsten gepresenteerd.
Main image

Voor een technische en gedetailleerde uitleg van het microsimulatiemodel verwijzen we naar het onderstaande Discussion Paper van Boone en Remmerswaal (2020) dat gelijktijdig met dit achtergronddocument is uitgebracht. 

Lees ook: 'Zorgkeuzes in Kaart 2020'.

Contactpersonen

Foto Minke Remmerswaal
Minke Remmerswaal +31 6 11110450 Lees verder
Jan Boone +31 88 984 60 00 Lees verder
24 juli 2020

Een structureel microsimulatiemodel voor eigen betalingen in de Zorgverzekeringswet

In dit Discussion Paper laten wij zien dat een andere vorm van eigen betalingen in de Zorgverzekeringswet (Zvw) dan het huidige verplicht eigen risico, zoals een procentueel of verschoven eigen risico, kan leiden tot een afname van zorgkosten terwijl verzekerden gemiddeld minder uit eigen zak hoeven te betalen. Vergeleken met een verplicht eigen risico van 300 euro, leidt bijvoorbeeld het invoeren van een verschoven eigen risico waarbij het startpunt van het eigen risico wordt verschoven van nul naar 400 euro, voor de onderzochte populatie tot een gemiddelde afname van 4% van de zorguitgaven en lagere eigen betalingen van 47 procent.

Eigen betalingen worden regelmatig ingezet in zorgstelsels om mensen kostenbewust te maken en om de zorguitgaven in toom te houden. Zo kent de Nederlandse Zvw een verplicht eigen risico waarbij mensen in 2020 de eerste 385 euro van hun zorgkosten uit eigen zak moeten betalen. Eigen betalingen beprijzen gebruik van zorg en door een deel van de kosten te leggen bij de gebruiker van zorg, maken verzekerden een afweging tussen de kosten en baten van zorg en wordt zorggebruik afgeremd en daalt de zorgpremie.

Een nadeel van het verplicht eigen risico is dat mensen die chronisch ziek zijn of mensen die elk jaar zorg nodig hebben, doorgaans elk jaar het verplicht eigen risico volmaken en 385 euro moeten betalen, terwijl gezonde mensen vaker niets of weinig uit eigen zak betalen, omdat ze geen of weinig zorg nodig hebben. Er is dus een zekere uitruil tussen de effecten van een verplicht eigen risico: een hoger eigen risico kan leiden tot een lagere zorgpremie, maar daardoor betalen mensen met hoge zorgkosten ook meer uit eigen zak. Er zijn echter andere vormen van eigen betalingen mogelijk, zoals een procentueel of verschoven eigen risico, die de uitruil kunnen verbeteren. 

Voor dit Discussion Paper hebben wij een structureel microsimulatiemodel ontwikkeld dat kan voorspellen hoe de Nederlandse zorguitgaven en het bedrag dat personen uit eigen zak betalen veranderen door een wijziging van de vorm en/of hoogte van eigen betalingen in de Zvw. Het model is geschat met een Bayesiaans mixture model dat rekening houdt met verschillen tussen de gezondheid en het zorggebruik van verzekerden, omdat niet iedereen op dezelfde manier getroffen wordt door een wijziging van eigen betalingen en daarom niet op dezelfde manier reageert. Door de verdelingen van zorggebruik precies te modelleren kunnen ook de effecten van vormen van eigen betalingen worden doorgerekend die nog niet in de Nederlandse Zvw zijn voorgekomen. 

We gebruiken gegevens over zorggebruik van verzekerden in Nederland tussen 2008 en 2013 om het model te schatten. In de data zitten de totale zorgkosten in de Zvw van alle verzekerden in Nederland in 2008 t/m 2013. Om de verschillen tussen de verschillende vormen van eigen betalingen goed bloot te leggen zijn enkele, weinig prijsgevoelige, groepen verzekerden uitgesloten van de analyse. 

De uitkomsten van het model laten zien dat andere vormen van eigen betalingen in de Nederlandse Zvw, zoals een verschoven of procentueel eigen risico, effectiever zijn dan een gewoon eigen risico in het afremmen van zorggebruik en zorgkosten. Dit komt omdat verzekerden minder snel hun eigen risico volmaken, waardoor er meer verzekerden financieel gestimuleerd worden en ze vaker financieel gestimuleerd worden, zonder dat ze meer uit eigen zak hoeven te betalen.  

Lees ook: 'Zorgkeuzes in Kaart 2020'.

DOI: https://doi.org/10.34932/2dcx-9103

Contactpersonen

Foto Minke Remmerswaal
Minke Remmerswaal +31 6 11110450 Lees verder
Jan Boone +31 88 984 60 00 Lees verder

Contactpersonen

Foto Minke Remmerswaal
Minke Remmerswaal +31 6 11110450 Lees verder
Foto Anne-Fleur Roos
Anne-Fleur Roos +31 6 46365730 Lees verder

Lees meer over